Cục Dự trữ liên bang Mỹ-Các thanh tra tài chính độc lập của Văn phòng Kiểm toán chính phủ Mỹ (GAO) đã phát hiện Ngân hàng Dự trữ liên bang Mỹ (FED) đã bí mật sử dụng tới 16 ngàn tỉ USD để cứu trợ các ngân hàng Mỹ và châu Âu trong cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu mới đây.
Tuyên bố của GAO cho biết từ cuối năm 2007 đến giữa năm 2010, FED đã thông qua cho vay khẩn cấp để cứu trợ giúp khu vực tài chính vượt qua căng thẳng trong thị trường tín dụng và tránh sự đổ vỡ của các thể chế tài chính có thể đe dọa ổn định hệ thống tài chính Mỹ. Đa số các khoản cho vay khẩn cấp này được lấy từ FED bang New York. Quy mô và tính chất của sự trợ giúp này cho thấy sự mở rộng chưa từng thấy vai trò truyền thống của hệ thống Ngân hàng Dự trữ liên bang như người cứu trợ cuối cùng các thể chế tài chính đang trong tình trạng nguy hiểm.
Các khoản cho vay khẩn cấp bao gồm 8 chương trình lớn cung cấp trợ giúp cho các thể chế tài chính lớn mua lại các tập đoàn tài chính phá sản hoặc giữ cho Tập đoàn bảo hiểm đa quốc gia AIG của Mỹ khỏi phá sản. Các khoản cho vay khẩn cấp lớn nhất trong 3 năm từ 2007-2010 bao gồm 2,5 ngàn tỉ cho tập đoàn Citi Group, 2 ngàn tỉ USD cho Tập đoàn tài chính Morgan Stanley, 1,9 ngàn tỉ USD cho Tập đoàn Merryll Lynch và 1,3 ngàn tỉ USD cho Ngân hàng Bank of America. Tất cả các khoản cho vay khẩn cấp ngắn hạn đã được trả hoặc chuẩn bị được hoàn trả.
Mặc dù không cơ quan nào của chính phủ Mỹ được phép cứu trợ các thể chế tài chính nước ngoài nếu không được phê chuẩn trực tiếp của Quốc hội và Tổng thống Mỹ nhưng các ngân hàng lớn của các nước châu Âu đã nhận được khoản cho vay khẩn cấp của FED bao gồm ngân hàng Barclays và Tập đoàn ngân hàng hoàng gia Scotland của Anh, Deutsche Bank và Dresdner Bank của Đức, UBS và Credit Suisse của Thuỵ Sĩ, BNP Paribas và Societe General của Pháp, Dexia của Bỉ ….
Hãng tin tài chính Mỹ Bloomberg đã giành được gần 30 ngàn trang tài liệu từ FED liên quan đến các khoản cho vay khẩn cấp của FED sau khi thắng kiện tại Tòa án về quyền tiếp cận các tài liệu này theo Luật Tự do thông tin.
Kiến Văn (Tổng hợp)-FED dùng 16 ngàn tỉ USD bí mật cứu trợ các ngân hàng
TLQ:
-Kinh tế Mỹ - Để dạy học: Dissecting the Mind of the Fed (NYT 27-8-11) -- Very useful!
-Kinh tế Mỹ - Để dạy học: U.S. Sues to Stop AT&T Deal (WSJ 1-9-11)
-Kinh tế Mỹ - Ken Rogoff: The I-word (Boston Globe 28-8-11) -- Kenneth Rogoff has spent his career fighting inflation. Now he thinks it might just save the economy
-
Kinh tế Mỹ - Kinh tế học: Tug of War Over Best Time for Belt-Tightening (WSJ 26-8-11) -- Some interesting numbers.
--Bernanke should clarify policy and sink QE3 - FT.com--Time for infrastructure spending-- PIMCO says betting against debt was a mistake: report
- Kinh Tế Liên Lập Toàn cầu – (Dainamax).
-Hy Lạp vẫn không thể khống chế nợ công – (RFI).
-
- PISANI-FERRY: Europe’s Small Steps and Giant Leaps
Project Syndicate
PISANI-FERRY: Europe’s Small Steps and Giant Leaps Issuing Eurobonds essentially amounts to a “Three Musketeers” (all for one and one for all) approach by letting eurozone countries borrow money in solidarity. But, to work, this strategy requires far deeper political integration than European governments are willing to admit.
-Sáu bài học rút ra từ suy thoái Nhật Bản
(Tamnhin.net) – Khi Mỹ và châu Âu đang sa vào suy thoái kéo dài và chính giới tỏ ra bất lực, ngày càng có nhiều người tự hỏi liệu phương Tây có sa vào “vết xe đổ” của Nhật Bản.
-Nhật - Để dạy học: Strong Yen Is a Two-Edged Sword for Japan (NYT 19-8-11)
-Nhật - Để dạy học: Strong Yen Is a Two-Edged Sword for Japan (NYT 19-8-11)
-
Kinh tế thế giới - phát triển - Jagdish Bhagwati: Multinational Corporations and Development: Friends or Foes? (AMerican Interest 24-8-11) -- VERY GOOD! ◄
-- -Kinh tế học dùng “lý thuyết trò chơi”
MMT
[Note: Entry này thuộc loại wonkish, tôi ghi chép lại một số readings và suy nghĩ về một trường phái kinh tế rất unorthodox đang popular trở lại.]
Tôi chỉ biết đến Modern Monetary Theory (MMT) khoảng 1 năm lại đây khi Scott Sumner nhắc đến và chỉ thực sự quan tâm sau khi Paul Krugman và Nick Rowe viết trên blog của họ. Theo bài viết này của MMT, thực ra đây không phải là một trường phái kinh tế với một lý thuyết chặt chẽ (như Keynesian hay Austrian economics) mà chỉ là một nhóm người cổ súy cho một số ý tưởng kinh tế rất unorthodox. Điểm đặc thù của MMT có lẽ là họ đối nghịch 180 độ so với những nhóm cực hữu như Tea Party và phe conservative như Austrian/Ayn Rand cả về fiscal/monetary policy và vai trò của government. Theo quan điểm MMT một quốc gia không bao giờ vỡ nợ nếu quốc gia đó phát hành trái phiếu bằng đồng tiền fiat của mình. Bài viết này của một MMT giải thích rõ điểm này: một quốc gia có thể in vô hạn số tiền giấy cần thiết để trả hết nợ, tất nhiên hậu quả lạm phát sẽ không thể tránh khỏi nhưng đó là vấn đề debasement chứ không phải solvency.
Cũng cùng của tác giả MMT đó, một bài viết khác cho rằng central bank không bao giờ phá sản dù có bị lỗ nặng đến thế nào đi nữa khi thực hiện FX intervention. Rất thú vị là cùng viết về vụ SNB "dọa" sẽ peg đồng Swiss franc với đồng Euro nhưng Bruce Krasting, một blogger conservative, lại có quan điểm hoàn toàn ngược lại. Thực ra vấn đề thua lỗ do FX intervention không symmetric như Nick Rowe đã chỉ ra trước đây, nghĩa là việc can thiệp để chống đồng nội tệ appreciate khác với chống để nó không depreciate. Bruce Krasting nhầm lẫn trường hợp BoE năm 1992 lỗ nặng khi bị George Soros tấn công vì BoE lúc đó cố gắng bảo vệ đồng Bảng Anh không bị mất giá trong khi SNB đang cố gắng bảo vệ đồng Swiss franc không lên giá.
Ở điểm này tôi nghĩ MMT nói đúng là thực ra constraint cho các central banker không phải economics mà là politics. Ví dụ dễ thấy nhất là trường hợp PBoC mua vào USD để chống không cho đồng RMB lên giá quá nhanh để giúp xuất khẩu của TQ. Krugman cho rằng TQ bị rơi vào "dollar trap" vì không thể làm gì với số dự trữ ngoại tệ được, Michael Petis cũng có cùng quan điểm tương tự như vậy. Tuy nhiên theo tôi PBoC chỉ bị chặn lại vì các lực cản chính trị cả trong nội bộ TQ lẫn sức ép từ bên ngoài chứ về mặt kinh tế không có lý do gì ngăn họ tiếp tục mua vào USD nếu điều đó giúp cho TQ tiếp tục có thặng dư mậu dịch và lạm phát còn trong tầm kiểm soát. Tôi nghĩ NHNN cũng rất muốn bắt chước PBoC nhưng tình hình lạm phát của VN không cho phép. Balance sheet của một central bank (sử dụng fiat money) nếu bị một bộ luật nào quản lý thì đó cũng là political constraint chứ không phải lý do kinh tế.
Một điểm nữa tôi cũng đồng ý với lập luận của MMT là nhiều sách giáo khoa kinh tế dạy sai khi cho rằng quá trình money creation phụ thuộc vào reserve requirement ratio (RRR). Trên thực tế nhiều nước đã bỏ RRR và chỉ quản lý bank asset thông qua CAR. MMT còn đi xa hơn nữa cho rằng money creation chỉ bị chặn trên bằng CAR thôi chứ trên thực tế phụ thuộc vào credit demand của nền kinh tế. Nghĩa là bank còn cho vay (money creation) khi họ còn tìm được khách hàng nào có tiềm năng trả nợ được chứ ít khi họ bị chặn bởi CAR (hay RRR). Tất nhiên lập luận này không đúng ở VN khi nhiều ngân hàng không tăng tín dụng được vì cả CAR lẫn RRR, nhưng VN là trường hợp cá biệt vì thị trường tài chính chưa phát triển.
Một điểm thú vị là lập luận trên của MMT khá trùng hợp với lập luận của Steve Keen, một giáo sư kinh tế của đại học Western Sydney và là một ngôi sao đang lên trong giới econblog và bắt đầu thuyết phục được một số professionals trong finance. Mặc dù khá critical với trường phái neoclassical và có cùng quan điểm về balance sheet recession như Richard Koo (một Keynesian còn extreme hơn Krugman), Steve Keen lại rất conservative giống với trường phái Áo về vai trò của credit expansion của central banks trong business cycle và cũng rất phê phán hệ thống fiat money hiện tại. Giống MMT, Steve Keen cho rằng credit expansion phụ thuộc vào business cycle chứ không phải CAR hay RRR. Tuy nhiên đi xa hơn MMT, Steve Keen có vẻ ủng hộ quan điểm liquidationism của trường phái Áo, nghĩa là cứ để những doanh nghiệp vay nợ quá nhiều phá sản và để unemployment tự điều chỉnh chứ không cần can thiệp của nhà nước.
Quay lại chủ đề MMT, thực ra MMT xuất thân từ Chartalism, một trường phái kinh tế do GF Knapp phát triển từ đầu thế kỷ 20, trước cả Keynes. Một trong những ông tổ của chartalism là Abba Lerner, một học trò của Hayek và là người được biết đến trong Marshall-Lerner condition (i.e. phá giá chỉ có tác dụng nếu tổng elasticity of import and export >1). Tôi khá ngạc nhiên về quan điểm extreme left của trường phái này, họ thậm chí còn kêu gọi chính phủ tạo ra một employment pool để ổ định tỷ lệ unemployment (i.e. chính phủ tăng giảm số nhân công trong employment pool để đảm bảo total employment ổn định khi business cycle thay đổi.). Họ cũng đề nghị bỏ gold standard rất lâu trước khi Keynesian economics ra đời và cho rằng chính phủ có thể dùng fiscal và monetary policy để ổn định demand. Theo dõi Keynes vs Hayek đã thú vị nhưng chắc không ăn thua gì so với MMT vs Tea Party nếu có một cuộc debate như vậy. Đây quả thực là một minh họa rất sống động về intellectual freedom của xã hội Mỹ nói riêng và phương Tây nói chung.
