Quốc hội hiện nay chỉ có
duy nhất một đại biểu độc lập
Ứng viên độc lập mới nhất bị loại là luật sư Lê Quốc Quân, một nhà bất đồng chính kiến có tiếng, ở phường Cầu Giấy, Hà Nội.
Câu hỏi đặt ra là liệu các đòi hỏi đối với cử tri độc lập có khắt khe quá không và quá trình thực hiện có công bằng và dân chủ không.
Câu trả lời từ giáo sư Nguyễn Lân Dũng, đại biểu Quốc hội đã sang nhiệm kỳ thứ ba là "không" nhưng so với quy định của một số nước khác, đòi hỏi của Việt Nam có vẻ chặt hơn.
Đại biểu Nguyễn Lân Dũng nói với BBC hôm 1/4:
"Họ [chính quyền] làm kỹ lắm không có gì không dân chủ được.
"Chỉ hơi buồn là họ [người dân] ngại [tự ứng cử]
"Không ai chỉ đạo đâu. Không có chỉ đạo là loại ông này ông kia đâu."
Chỉ 10 chữ ký
Nhưng so với những nền dân chủ nghị viện lâu đời như tại Anh Quốc, quy định của Việt Nam khó khăn hơn.
Theo Bấm trang web của Nghị viện Anh, một công dân Anh trên 18 tuổi chỉ cần thu thập được 10 chữ ký của cử tri trong địa hạt và có tiền đặt cọc 500 bảng (đủ tiền ăn cho một gia đình 3-4 người trong một tháng tại Anh) là có thể tham gia ứng cử.
Số tự ứng cử thường thường là không xuất sắc.Giáo sư Nguyễn Lân Dũng
Nếu ứng viên này sẵn sàng trả thêm 150 bảng nữa, họ có thể đăng ký thành lập một đảng riêng và đứng ra tranh cử với tư cách của đảng vừa lập.
So với chính sách hiện thời của Việt Nam, ứng viên độc lập ở Anh tham gia ứng cử thực sự độc lập.
Họ không cần nhờ tới phường, xã, vốn là đơn vị hành chính trực thuộc chính phủ, để tổ chức lấy ý kiến cử tri.
Tại Anh, thậm chí những người có án tù nhưng là án dưới một năm cũng vẫn được tham gia ứng cử.
'Ứng cử cho vui'
Giáo sư Nguyễn Lân Dũng, người sẽ không ra ứng cử nhiệm kỳ thứ tư, nói ông hy vọng sẽ có nhiều ứng viên độc lập vào quốc hội chứ không phải chỉ là một người như trong khóa trước.
Ông cũng giải thích tại sao ít người tự ứng cử:
"Những người có năng lực thực sự họ ngại ứng cử vì thấy các cơ quan giới thiệu người đã đủ thành phần rồi, mình tự ứng cử thì mình cũng thấy tự trọng là người ta không giới thiệu mình thì tại sao mình tự ứng cử.
"Còn số tự ứng cử thường thường là không xuất sắc.
"Kỳ trước có một người trúng cử là bác sỹ Hồng còn lại đều không qua được chỗ cơ quan công tác và cử tri nơi sinh sống.
"Cái đó không phải về vấn đề chính sách đâu.
"Vấn đề đặt ra là những người xuất sắc họ không tự ứng cử. Nhiều người tự ứng cử cho vui nên không đạt yêu cầu."
Giáo sư Dũng cũng nói khác với đợt bầu cử Quốc hội lần trước, lần này "số dư" rất nhiều:
"Không phải bốn người lấy ba mà phải ít nhất năm người lấy ba.
"Thứ hai là chống hiện tượng quân xanh. Không thể lấy một cô trưởng đoàn văn nghệ lại kèm theo một cô trong đoàn văn nghệ đó nữa hoặc một ông giám đốc xí nghiệp lại thêm một ông công nhân nữa cũng ở xí nghiệp đó.
"Ai ứng cử cũng được, ai trúng cũng được, trong danh sách ứng cử nhân dân tín nhiệm ai cũng được, không có vấn đề gì."
'Không lọt người xấu'
Đại biểu Nguyễn Lân Dũng cũng bảo vệ cách chọn ứng viên qua họp cơ quan và tổ dân phố như hiện nay.
Giáo sư Dũng nói có nhiều người 'tốt' nhưng ngại ứng cử vào Quốc hội"Tổ khu phố là sát nhất, anh có tham nhũng, anh có nhà đất nhiều là người ta biết ngay.
"Hai cái bước qua cơ quan và qua tổ dân phố không thể lọt người xấu được.
"Không thể lọt vào Quốc hội những người xấu được.
"Còn những người tốt chưa vào thì nhiều vì họ ngại ứng cử."
Nhưng ông cũng nói một người bạn của ông, một người ông nói là người tốt, muốn tham gia ứng cử nhưng lại bị cơ quan địa phương đặt câu hỏi
"là nghiên cứu viên chính của Viện Khoa học Việt Nam mà lại không có phần thưởng, khen thưởng gì?".
Khiếu nại nhiều
Khi được đề nghị tự đánh giá về những gì ông làm được qua ba nhiệm kỳ quốc hội, Giáo sư Dũng nói:
"Tôi cố gắng hết mức nhưng chưa đạt được yêu cầu.
"Thực ra số đơn khiếu nại tố cáo quá nhiều mà mình lại chuyển đơn của tỉnh khác. Bởi vì có hiện tượng đại biểu Quốc hội của một tỉnh họ ngại giải quyết đơn của tỉnh đó vì va chạm nên họ hay gửi cho đại biểu của tỉnh khác.
Luật ruộng đất như hiện nay thì còn khiếu nại tố cáo nhiều.Đại biểu Quốc hội Nguyễn Lân Dũng
"Chuyển đơn xong thì tôi cũng giải quyết được một số trường hợp rất cảm động. Có người không bị tù nữa, có người lấy lại được đất, có người lấy lại được nhà.
"Thứ hai nữa là tôi đều nhận được thư trả lời. Nhưng có cái là chính sách ruộng đất của Việt Nam chưa ổn nên phần lớn thư từ là ruộng đất, tức là mua của nông dân rẻ, bán lại cho nhà đầu tư cao...
"Định sửa cái luật ruộng đất mãi chưa sửa được, có lẽ phải đến khóa 13 mới sửa được.
"Còn cái luật ruộng đất như hiện nay thì còn khiếu nại tố cáo nhiều.
"Số đơn xin phúc thẩm, tái thẩm quá nhiều.
"Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao cũng nhiệt tình lắm nhưng họ không đủ sức đi điều tra lại nên chỉ cứ căn cứ vào biên bản của các tòa cấp dưới."
Chuyện LS Lê Quốc Quân bị loại ở buổi lấy ý kiến tín nhiệm của cử tri phường.
Ông Lê Quốc Quân trước tượng của hai nhà thơ Huy Cận và Xuân Diệu trong một lần đến thăm nhà TS Cù Huy Hà VũTrước cuộc bỏ phiếu sẽ được tổ chức ngày 22 tháng Năm tới đây, hôm 30/3, tại Phường Yên Hòa, quận Cầu Giấy, TP Hà Nội, luật sư Lê Quốc Quân, người từng có các bài viết và phát biểu kêu gọi dân chủ, đã bị loại khỏi vòng lấy phiếu tín nhiệm của cử tri ở nơi cư trú.
Hội nghị do Mặt Trận Tổ Quốc tổ chức để cử tri bỏ phiếu tín nhiệm hoặc không tín nhiệm ông Lê Quốc Quân, một ứng cử viên độc lập, đã biến thành cuộc đấu khẩu, chủ yếu để phê phán chính ông Quân.
Tranh cãi từ đầu
Trước đó, cuộc họp đã bị muộn 20 phút vì lý do những khách mời, gồm một số nhà báo, bạn bè ông Lê Quốc Quân đề nghị cùng vào đã bị ngăn lại.
Chính quyền địa phương nói chỉ người dân tổ 64 của phường mới được vào, gây ra tranh cãi ồn ào với ông Quân và những người đi theo.
Phía ủng hộ ông Quân sau đó cũng nêu ra trên các trang mạng chuyện số cử tri tổ 64 phường Yên Hòa là chừng 120 người nhưng chỉ có trên 40 người được chọn mời đến dự họp, và rằng hội trường còn trống chỗ nhưng một số người thân quen ông Quân đã không được phép vào.
Vào hội nghị, sau phần bầu thư ký và đọc lời giới thiệu lý lịch ứng cử viên là phần các cử tri đặt câu hỏi.
Điều cơ bản được chừng 4-5 cử tri cùng cả chính người chủ tọa nêu ra là chuyện ông Quân bị an ninh Việt Nam bắt giam 100 ngày từ 19/3 năm 2007.
Theo người chủ tọa hội nghị, trích các tài liệu của công an, vì ông bị bắt vì tội "tạm giữ hình sự vì hành vi tham gia tổ chức phản động, chống chính quyền nhân dân" theo điều 79 Bộ Luật Hình sự.
'Mùi vị đấu tố'
Họ cũng hỏi vì sao ông Quân không nêu điều này trong phần lý lịch.
LS Quân phản bác lại, cho rằng đó là một vụ "bắt oan" và không hề có bản án của tòa sau đó nên ông hoàn toàn vô tội.
Người ta cũng nhắc đến giai đoạn ông du học tại Hoa Kỳ ở một viện nghiên cứu chuyên về dân chủ.
Ông Lê Quốc Quân nói đây là cuộc lấy phiếu tín nhiệm của tổ dân phố 64, phường Yên Hòa, và ông đã được Mặt trận Tổ quốc thành phố Hà Nội giới thiệu về nơi cư trú để nhận phiếu tín nhiệm nên chi tiết về lý lịch đó không phải là chuyện quan trọng.
Một số cử tri cũng phê phán LS Quân bày tỏ quan điểm về Bấm "cảm hứng dân chủ" từ Bắc Phi.
Ông Quân đáp lại, nói rằng ông ủng hộ để Việt Nam có chế độ dân chủ, pháp quyền và để ai cũng có tiếng nói tự do, nhưng không ủng hộ việc liên quân đem bom đạn vào Libya.
Ông khẳng định ông là người yêu nước và có các hoạt động nhiều năm xóa đói giảm nghèo, vì đất nước.
Luật sư Lê Quốc Quân cũng nói nếu trúng cử, ông muốn Quốc hội Việt Nam ra ngay luật trưng cầu dân ý, luật phòng chống tham nhũng và luật tiếp cận thông tin.
Đại diện Công đoàn cơ quan ông, công ty Giải Pháp Việt Nam cũng xác nhận ông là người có tư cách tốt, quan tâm đến nhân viên.
Sau đó đến phần bỏ phiếu bằng giơ tay và chỉ có ba lá phiếu của người khác ủng hộ ông Quân, so với hơn 40 phiếu chống lại.
Cuối buổi họp, ông Lê Quốc Quân đề nghị lập biên bản về chuyện lộn xộn lúc vào cửa nhưng không được chấp nhận.
Đây không phải là lần đầu tiên các ứng viên độc lập ra tranh cử Đại biểu Quốc hội ở Việt Nam bị đem ra trước họp hành của công chúng do nhà chức trách tổ chức mang màu sắc "đấu tố".
Mời quý vị nghe một số đoạn âm thanh thu được từ buổi họp tối 30/3 vừa qua với mục đích loại ứng cử viên Lê Quốc Quân ra tại Hà Nội.
