Vụ bùn đỏ bôxít: Bài học cho Việt Nam từ lũ bùn đỏ Hungary (RFA 12-10-10) ◄
- Phỏng vấn Nhà báo Lê Phú Khải: “Cần phải bỏ dự án bauxite’ — (BBC).-Vụ tràn bùn đỏ ở Hungary (BBC)- Chuyên đề phân tích hậu quả của vụ tràn bùn đỏ bauxite tại Hungary.-Nỗ lực giải cứu động vật khỏi thảm họa bùn đỏ (VOV)-Ngày 11/10, các tình nguyện viên Hungary đã nỗ lực cứu sống nhiều động vật tại khu vực xảy ra vụ vỡ bể chứa chất thải của nhà máy sản xuất nhôm Ajkai Timfoldgyar ở miền Tây Hungary
- “Thực hiện chỉ đạo của Bộ Công Thương, TKV đang” Rà soát toàn bộ thiết kế các hồ chứa bùn đỏ ở Tây Nguyên (Chính phủ).-- Rà soát toàn bộ thiết kế các hồ chứa bùn đỏ ở Tây Nguyên (PLTP)-Rà soát thiết kế các hồ chứa bùn đỏ ở Tây Nguyên (VNN)-Chiều nay, Bộ Công Thương đã họp khẩn cấp với Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản (TKV) - chủ đầu tư dự án khai thác bôxit và chế biến alumina ở Tây Nguyên.
- Hungary: Lũ bùn đỏ có thể tái diễn? (VNN)
- Chernobyl đỏ (Người LĐ)
- Thảm hoạ bùn đỏ Hungary có thể do tắc trách (SGTT)
-
– Và đây là tiếp thu của TT Dũng trước những cảnh báo và kiến nghị: Xây đường vận chuyển bôxit từ mỏ Tân Rai (VNN).- - Thủ tướng vừa đồng ý cho phép đầu tư xây tuyến đường tránh phía Tây thành phố Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng để phục vụ khai thác, vận chuyển bôxit từ mỏ Tân Rai.
Nên tổ chức tham quan Hungary (NVP)-Lâu nay chúng ta chỉ nghe quan chức nhà nước đi tham quan, học hỏi những điều tốt đẹp trên thế giới (chuyện đi chơi hay đi học thiệt, không bàn ở đây).
Nay Việt Nam đang triển khai hai dự án khai thác bauxite quy mô lớn ở Tây Nguyên trong sự phản đối của nhiều nhà khoa học thì tại Hungary đã xảy ra thảm họa vỡ hồ chứa bùn đỏ là chất thải trong quá trình sản xuất alumina – một thảm họa hóa chất mà hậu quả cho đến nay vẫn chưa lượng định hết được.
Đây chính là cơ hội học hỏi quý báu và kịp thời hơn bao giờ hết. Đề nghị chủ đầu tư hai dự án ở Tân Rai và Nhân Cơ là tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam (TKV) nhanh chóng tổ chức chuyến đi tham quan vùng Ajka, tìm hiểu cho được vì sao lại xảy ra sự cố vở hồ chứa, liệu khả năng này có xảy ra ở Tây Nguyên, cái giá phải trả là gì… Nếu không, sau này không loại trừ chính lãnh đạo tập đoàn bị rơi vào cảnh như ông Zoltan Bakonyi, giám đốc điều hành công ty gây ra thảm họa. Ông này đã bị chính quyền Hungary bắt giam và có khả năng chịu án tù đến mức chung thân.
Quốc hội cũng nên cử một số đại biểu chuyên trách về môi trường đi tìm hiểu về sự cố này ngay tại chỗ. Để xem việc khai thác bauxite có đúng là “tiềm ẩn khả năng ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường”.
Nếu có, đây chính là loại dự án cần phải trình Quốc hội quyết định đầu tư hay không theo Nghị quyết 66/2006 của Quốc hội đã nói rõ tại điều 2.
Trước đây TKV có nói rất chắc ăn là “TKV đang tiếp cận các công nghệ sử dụng bùn đỏ làm nguyên liệu chế biến ra các sản phẩm công nghiệp khác. Theo đó, tùy theo năng lực, điều kiện và yêu cầu của một số ngành công nghiệp, bùn đỏ có thể sẽ được chế biến thành các nguyên - vật liệu dùng để làm chất phụ gia trong xi măng, vật liệu làm đường giao thông, vật liệu xây dựng...” (TTXVN).
Rồi Bộ Tài Nguyên – Môi trường “khẳng định việc tiếp cận các công nghệ mới để biến bùn đỏ từ chất thải độc hại thành nguồn nguyên liệu cho các ngành công nghiệp là một hướng đi rất đúng cần phải làm ngay và làm thật tốt trên tinh thần sáng tạo “con nhà nghèo nhưng hiệu quả cao”” (TTXVN).
Nếu đúng vậy thì một công đôi chuyện, TKV vừa tham quan, rút ra bài học cho mình, vừa “chuyển giao công nghệ” xử lý bùn đỏ như thế cho Hungary. Chắc Hungary sẽ mừng lắm!
Chùm ảnh: Hungary đối mặt với thảm họa bùn đỏ (VNN)-Ít nhất 7 người Hungary thiệt mạng, hơn 100 người khác bị bỏng hóa chất. Hàng trăm người phải sơ tán, nhiều vùng đất ô nhiễm tới mức không trồng trọt được.
- Cũng như Việt Nam, Nga có thể đối mặt với thảm họa bùn đỏ như Hungary (Tuổi trẻ). - Vụ Bùn đỏ ở Hungary: Quốc hữu hóa MAL Zrt (PLTP). – Tờ Đất Việt : Công nghệ mới xử lý bùn đỏ.
- Sự cố bùn đỏ Hungary là cảnh báo với bô xít Tây Nguyên (VNE). – Từ trận Điện Biên Phủ đến Bauxite Tây Nguyên (Hiệu Minh) “Vấn đề là làm thế nào tìm ra được vị lãnh đạo trẻ 43 tuổi như tướng Giáp thời Điện Biên biết…“bàn lùi” trước khi quá muộn”.
9 tháng/2010: Đầu tư trên 2.600 tỉ đồng vào các dự án bôxit, alumin (CafeF)-Theo TKV, công trình khai thác mỏ quặng bôxit Tân Rai đã hoàn thành việc cấp phép khai thác mỏ, hiện chuyển sang lựa chọn đơn vị khai thác thuê mỏ bôxit. Theo báo cáo của Tập đoàn Công nghiệp than - khoáng sản VN (TKV), trong chín tháng năm 2010, các dự án sản xuất bôxit - alumin đã thực hiện đầu tư xây dựng khối lượng công việc trị giá 2.647 tỉ đồng, đạt 62% kế hoạch năm.
Cụ thể, gói thầu EPC nhà máy alumin đã thực hiện được trên 1.857 tỉ đồng. Với gói thầu EPC nhà máy tuyển quặng mới thực hiện được khoảng 35% tổng khối lượng, chậm khoảng 50 ngày theo cam kết.
Đặc biệt, theo TKV, công trình khai thác mỏ quặng bôxit Tân Rai đã hoàn thành việc cấp phép khai thác mỏ, hiện chuyển sang lựa chọn đơn vị khai thác thuê mỏ bôxit, dự kiến quý 4-2010 đàm phán xong hợp đồng. Với dự án alumin Nhân Cơ, giá trị đầu tư xây dựng chín tháng đạt trên 1.883 tỉ đồng, hoàn thành 47% kế hoạch năm.
Việt Nam nên chôn bùn đỏ ở gần biển (Bee)-Vụ tràn bùn đỏ ở Hungary là lời cảnh báo sớm cho Việt Nam.
Tập đoàn Nhôm Hungary: LÃNH ĐẠO BỊ BẮT, DOANH NGHIỆP BỊ CÔNG HỮU HÓA Nhịp Cầu Thế Giới Online
Sáng hôm 11-10, ông Bakonyi Zoltán, Giám đốc Điều hành Tập đoàn Nhôm Hungary (MAL Zrt.) đã bị các nhân viên Cục Điều tra Quốc gia bắt giữ và hỏi cung trên cương vị nghi can. Nếu tội trạng của ông được chứng tỏ, vị doanh nhân này có thể phải đối mặt với bản án tù chung thân.- Bài học cho Việt Nam từ lũ bùn đỏ Hungary (phần 1) — (RFA). “…chính phủ Việt Nam vẫn im lặng không đưa ra lời bình luận gì về thảm họa này đã khiến dư luận hết sức nóng lòng vì dự án bauxite Tân Rai và Nhân Cơ đang có những bước đầu thực hiện”. - Trang boxitvn tiếp tục bổ sung danh sách ký tên kiến nghị, hiện là 66 người.
Tướng Nguyễn Trọng Vĩnh: Đồng bào Nam Trung bộ và Đông Nam bộ nơm nớp chờ thảm họa! (Nguyễn Xuân Diện).- Đầu tư trên 2.600 tỉ đồng vào các dự án bôxit, alumin (Tuổi trẻ).
Company Head Arrested Over Sludge Torrent in Hungary (NYT 11-10-10) -- Tổng giám đốc công ty làm vỡ hồ bùn đỏ ở Hungary bị bắt giam!
- bô-xít :--- Thảm họa bùn đỏ: Trông người, ngẫm ta! (Bee.net 11-10-10)-- Nhà văn Phạm Đình Trọng: “Dù cam kết dại dột, thua thiệt của người đứng đầu đảng đã kí nhưng chẳng lẽ nhân dân ta cứ cắm đầu thực hiện cái cam kết phi pháp để rước lấy thảm họa cho dân tộc? Cam kết phi pháp vì cam kết đó chưa được Quốc hội phê duyệt! Quốc hội không thể phê duyệt những cam kết của Đảng vì thế nhà nước và nhân dân ta không bị ràng buộc bởi những cam kết đó! Nhà nước và nhân dân ta không có trách nhiệm thi hành những cam kết đó!”: Thảm họa bùn đỏ boxit — (boxitvn)-- Dựng đê ngăn đợt tràn bùn đỏ mới (Tuổi trẻ). - Hungary bắt lãnh đạo để xảy ra thảm hoạ bùn đỏ (VNN). - Thảm họa môi sinh của Hungary trên góc độ xử lý tình huống (PLTP). – Sau thảm họa bùn đỏ ở Hungary, đến lượt người Mỹ lo (Bee). – Sự cố bùn đỏ tại Hungary: HIỂM HỌA CHƯA QUA (Nhịp cầu TG)
-THẢM HỌA MÔI SINH CỦA HUNGARY TRÊN GÓC ĐỘ XỬ LÝ TÌNH HUỐNG Nhịp Cầu Thế Giới Online
“Một thảm họa chưa từng xảy ra trên thế giới”, “không làm sao dự đoán được điều gì đã xảy ra”..., những khẳng định như thế, và tương tự, từ giới chức cao cấp Hungary về “tấn thảm kịch sinh thái”, cho thấy sự bối rối và trong một chừng mực nào đó, phản ứng mang tính tự vệ của giới lãnh đạo của Hungary trong vụ tràn bùn đỏ xảy từ từ đầu tuần.Hungary đối phó lũ bùn Đài Tiếng Nói Việt Nam
(VOV) - Có ít nhất 7 người thiệt mạng và hơn 100 người khác bị bỏng hóa chất khi khoảng 600.000 đến 700.000 m3 chất thải độc hại tràn vào khu vực miền Tây Hungary. Ngày 11/10, chính quyền Hungary khẳng định, đã ngăn chặn được những vết nứt phát hiện ...
Hungary xây đập để đỡ bể chứa chất thải độc hạiVietnam Plus
Thảm họa bùn đỏ đối với môi trườngĐài Á Châu Tự Do
Nước sông Danube không còn độcBáo Khoa học
Thanh Niên -BBC Tiếng Việt -VNExpress
If Reservoir Wall Fails, Hungary Could Face Second Toxic Flood TIME-Concerns grow over cracks in a toxic-waste-reservoir wall holding 110 million gal. of sludge
Kêu gọi hưởng ứng kiến nghị đình chỉ toàn bộ dự án khai thác Bauxite tại Tây Nguyên
Sau sự cố vỡ hồ bùn đỏ chứa phế thải từ việc sản xuất alumina cho luyện nhôm của Nhà máy Ajka Timfoldgyar, Hungary, nhiều thành viên cũ nhóm IDS và ban điều hành Bauxite Việt Nam đã lên tiếng kêu gọi đồng bào trong nước và sống ở nước ngoài đồng thanh lên tiếng ủng hộ những yêu cầu sau tới
- Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam,
- Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam,
- Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam,
đó là
(1) Quyết định cho ngừng ngay việc xây dựng Nhà máy Tân Rai ở Lâm Đồng để nghiên cứu tiếp cách xử lý;
(2) Tạm hủy dự án đang đàm phán tiếp với đối tác nước ngoài về Nhà máy Nhân Cơ ở Đắc Nông;
(3) Tạm thời đình chỉ việc triển khai toàn bộ tổng dự án hiện thời về việc khai thác bauxite ở Tây Nguyên để tổ chức nghiên cứu lại một cách nghiêm túc và khoa học;
(4) Lập nhóm nghiên cứu độc lập (nhóm đặc nhiệm) gồm những cá nhân có uy tín và có tâm huyết với đất nước trong giới các nhà khoa học, các chuyên gia kinh tế và những người hoạt động xã hội độc lập, để tiến hành nghiên cứu lại toàn bộ vấn đề bauxite Tây Nguyên;
(5) Những kết quả nghiên cứu lại một cách tổng thể vấn đề bauxite Tây Nguyên của nhóm đặc nhiệm này sẽ được trình bày trước Quốc hội, đồng thời được đem ra trưng cầu ý kiến nhân dân cả nước về đề tài kinh tế – xã hội vô cùng nhạy cảm này để quyết định.
Theo Nhóm khởi thảo bản Kiến nghị, thư ký tên vào kiến nghị này, có ghi rõ nghề nghiệp hay chức vụ (nếu có), xin gửi về theo địa chỉ bauxitevn@gmail.com, có kèm theo địa chỉ cư trú, địa chỉ e-mail, và số điện thoại của quý vị; và để bảo đảm bí mật về sự riêng tư, khi đưa danh sách lên trang BVN, các thông tin này sẽ được lược bỏ.
Kiến nghị mới về Bauxite Tây Nguyên (Diễn Đàn)- Nguyễn Huệ Chi et al -Sự cố vỡ hồ chứa bùn đỏ trong một nhà máy alumina ở Hung là một thảm hoạ môi trường lớn nhất trong lịch sử nước này, và ảnh hưởng lớn tới nhiều nước châu Âu. Đó cũng là một lời cảnh báo nghiêm khắc đối với vấn đề hồ bùn đỏ chứa chất thải trong sản xuất alumina ở Tây Nguyên, và là nguyên nhân của bản Kiến nghị mới này về vấn đề Bauxite Tây Nguyên. Diễn Đàn nhiệt liệt ủng hộ sáng kiến này của trí thức trong nước, và trân trọng đăng lại dưới đây (từ trang mạng Bauxite Việt Nam) bản Kiến nghị, lời Kêu gọi hưởng ứng, ký tên vào Kiến nghị, và danh sách những người ký đầu tiên.
Kiến nghị về dự án khai thác bauxit ở Tây Nguyên (anhbasam)- Giới trí thức lại kiến nghị về bauxite — (BBC). – Phỏng vấn nhà báo Hoàng Linh về diễn tiến vụ vỡ bờ chứa bùn đỏ tại Hungary — (RFA). – Khó giữ bờ đê bể chứa bùn độc tại Hungary (Thanh niên). – Hungary vội vã xây đập ngăn bùn đỏ (Tuổi trẻ). – Bể chứa bùn độc ở Hungary sắp vỡ tiếp (VNE). - Hungary: Lũ độc có thể biến thành mây bụi gây ung thư (boxitvn) - PGS.TS Nguyễn Đình Hòe – trưởng ban phản biện xã hội, Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường VN: Không thể chủ quan với bùn đỏ (Tuổi trẻ)
- Hungary: Bùn đỏ tiếp tục tràn. – Thăm ngôi làng chết Konlontár (Tiền phong).
Bản kiến nghị vận động chữ ký ngưng khai thác bauxite (RFA)-Một kiến nghị do 12 trí thức Việt Nam gửi đi để vận động chữ ký của công dân Việt Nam trong và ngoài nước yêu cầu ngưng khai thác bauxite tại Tây Nguyên do sự cố bùn đỏ đang làm đất nước Hungary sống trong kinh hoàng.
-Bài học cay đắng từ thảm họa bùn đỏ tại Hungary (CafeF)-Được coi là thảm họa sinh thái lớn nhất trong lịch sử chế biến quặng bauxite và alumin, sự cố tràn bùn đỏ đã cho thấy nhiều bất cập trong việc xử lý rác thải, bảo vệ môi sinh...
- Nguy cơ trận lũ bùn độc thứ hai ở Hungary (Thanh niên). – THẢM HỌA BÙN ĐỎ Ở HUNGARY: Hệ lụy từ sai lầm của chính quyền? (PLTP)
Quả bom hóa học nổ chậm - “Nhà khoa học Olivier DONARD nói về nguy hại ngắn hạn và dài hạn của nạn bùn đỏ” (Diễn đàn)--Lũ bùn đỏ có thể biến thành đám bụi ung thư
- Họa kép: bùn đỏ hóa… bụi đỏ (Tuổi trẻ). – TS Nguyễn Thanh Sơn: Thảm họa bùn đỏ: Công nghệ “ướt” không còn phù hợp (boxitvn) -- Tin tiếp về vụ bô-xít Hungary: Xuất hiện thêm một vết nứt bên hồ chứa bùn (24H)
-"Cơn ác mộng" bùn đỏ: Bài học cay đắng!
-Bùn độc ở Hungary lan đến sông Danube (Bee)-Theo các nhà khoa học, bùn đỏ có chứa nhiều kim loại nặng rất độc hại, thậm chí có nhiều chất gây ung thư
Một cảnh báo rất nghiêm túc cho Việt Nam
TT - Trao đổi với Tuổi Trẻ về sự cố vỡ đập tràn bùn đỏ gây thảm họa nghiêm trọng tại Hungary, ông Vũ Mạnh Hùng - phó tổng giám đốc, người phát ngôn Tập đoàn Công nghiệp than - khoáng sản VN (TKV) - cho biết lãnh đạo TKV sẽ có phân tích, đánh giá, rút kinh nghiệm.
>> Người dân Hungary đòi đền bù vụ tràn bùn đỏ
>> Lũ bùn đỏ kinh hoàng ở Hungary
Theo ông Hùng, điều cơ bản nhất là nước thải bùn đỏ từ quá trình khai thác, chế biến bôxit ở Việt Nam là có, nhưng có thể không giống loại nước thải đang gây nguy hại nghiêm trọng đến môi trường ở Hungary do đặc tính lý, hóa khác nhau. Ông Hùng khẳng định quá trình xây dựng, làm nhà máy alumin ở Việt Nam sẽ phải đảm bảo công nghệ theo chuẩn quốc tế, sẽ tính đến khả năng ngăn ngừa, tránh được những sự cố như ở Hungary.
Ông Dương Văn Hòa, phó tổng giám đốc trực tiếp phụ trách dự án bôxit của TKV, cho biết theo thiết kế, cả hai nhà máy chế biến bôxit ở Việt Nam tới đây mỗi năm sẽ thải ra khoảng 1,3 triệu m3 bùn đỏ. Tuy nhiên, thiết kế của các hồ chứa bùn - chất thải của quá trình chế biến bôxit tại Việt Nam sẽ đảm bảo lưu giữ cho đến khi hoàn nguyên, tái sử dụng được. Việc lưu giữ bùn đỏ sau quá trình sản xuất, theo ông Hòa, sẽ không tập trung vào một hồ lớn mà chia thành nhiều ô khác nhau. Quá trình xây dựng các ô chứa sẽ đảm bảo luôn có một ô dự phòng nhằm sẵn sàng ngăn chặn, ứng cứu nếu xảy ra sự cố, đảm bảo hạn chế tối đa khả năng bùn tràn ra khu vực xung quanh.
Ông Hòa khẳng định việc thiết kế hồ đã được làm một cách nghiêm túc, có tính đến các khả năng sự cố và đã được cả một hội đồng khoa học của Bộ Công thương xem xét, đánh giá. “Chúng tôi không cho sự cố ở Hungary là bình thường mà đó là một cảnh báo rất nghiêm túc. Cảnh báo đó sẽ được nghiên cứu để đề phòng các tình huống xấu. Chúng tôi sẽ cẩn trọng hơn trong thi công để đảm bảo tốt nhất cho môi trường Việt Nam, đặc biệt ở khu vực chế biến bôxit tại Lâm Đồng” - ông Hòa nói.
Trong khi đó, theo một quan chức khác của TKV, với một quốc gia mới bắt tay vào ngành công nghiệp nhôm như Việt Nam, có thể phải cần nghiên cứu trực tiếp và kỹ sự cố ở Hungary để phòng tránh. Dù có thể không độc hại đến mức gây bỏng ngay, tiêu diệt sinh thái nếu tiếp xúc trực tiếp như Hungary nhưng nước thải, bùn đỏ của quá trình chế biến bôxit ở VN cũng có nhiều chất độc hại không kém nếu để rò rỉ vào nguồn nước sông. Đặc biệt với khu vực Tây nguyên có độ dốc cao, là khu vực sinh thái quan trọng, sẽ phải tính toán kỹ hơn để nếu cần thiết thì tăng thiết bị an toàn trong thiết kế nhằm ngăn chặn bùn đỏ có thể tràn ra môi trường - vị quan chức TKV nói.
C.V.KÌNH
Bùn đỏ rất độc
Theo tài liệu hội thảo khoa học “Vai trò của công nghiệp khai thác bôxit - sản xuất alumin - nhôm đối với phát triển kinh tế - xã hội Tây nguyên và những yếu tố ảnh hưởng đến môi trường, văn hóa khu vực” do Liên hiệp Các hội khoa học và kỹ thuật VN cùng Bộ Công thương tổ chức hồi tháng 4-2009, PGS.TS Nguyễn Đình Hòe - trưởng ban phản biện xã hội, Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường VN - cho rằng bùn đỏ là chất thải không thể tránh được của khâu chế biến bôxit thành alumin, gồm các thành phần không thể hòa tan, trơ, khá bền vững trong điều kiện phong hóa và đặc biệt là chứa xút - một hóa chất độc hại dùng để chế biến alumin từ bôxit. Theo tính toán, với dự án Nhân Cơ, dung tích hồ thải bùn đỏ sau 15 năm lên tới 8,7 triệu m3, tổng lượng bùn đỏ phải tích trên cao nguyên trong cả đời dự án Tân Rai khoảng 80-90 triệu m3.
“Đặc trưng của bùn đỏ là có kích thước rất mịn. Do đó, bùn thải khi khô dễ phát tán bụi vào không khí gây ô nhiễm, tiếp xúc thường xuyên với bụi này gây ra các bệnh về da, mắt. Nước thải từ bùn tiếp xúc với da gây tác hại như ăn da, gây mất độ nhờn làm da khô ráp, sần sùi, chai cứng, nứt nẻ, đau rát... Đặc biệt khả năng gây ô nhiễm nguồn nước ngầm và nước mặt là rất cao khi lưu giữ bùn với khối lượng lớn trong thời gian lâu dài. Lượng bùn này phát tán mùi hôi, hơi hóa chất làm ô nhiễm, ăn mòn các loại vật liệu” - TS Hòe khẳng định.
Vụ bôxít: Việt Nam dùng công nghệ “ướt” rẻ tiền (SGTT 8-10-10) -- Bài TS Nguyễn Thành Sơn -- Hungary’s toxic flood could turn into a cancerous cloud (Telegraph 8-10-10) -- Bùn đỏ có thể gây ung thư!
- TS Nguyễn Quang A (người có quen biết Hungari nhất ở VN hiện nay): Học được gì từ tai họa bùn đỏ ở Hungary — (Diễn đàn). – Châu Âu nín thở trước bùn độc (Thanh niên). – Thảm họa bùn đỏ tại Hungary: Bài học cay đắng! (Tuổitrẻ).---------
Bôxít:
- Thảm hoạ bauxite sắp tấn công châu Âu (VnMedia).-Chùm ảnh: 3 làng Hungary tan hoang sau vụ bùn đỏ VNR
Bùn đỏ từ khai thác bauxite - "bom bẩn" rình rập (VNR 7-10-10) -- Bùn đỏ bauxite ở Hungary gây tổn thất lớn (BBC 6-10-10) -- Vỡ hồ chứa bùn đỏ, châu Âu đối mặt thảm họa sinh thái (VnE 7-10-10) Hungarian Sludge Nears Danube (NYT 7-10-10) -- - Sự cố tràn bùn đỏ tại Hungary: Lời cảnh báo cho các dự án bauxite VNVNR– -Bùn đỏ từ khai thác bauxite – “bom bẩn” rình rập (VNN/VNR500). “Xử lý bùn đỏ trong dự án Nhân Cơ, Việt Nam”. -Thảm họa bùn đỏ Hungary: Công nghệ “ướt” không còn phù hợp(Bee)-Bị bùn đỏ "đốt cháy tới tận xương" (Bee)-Hungary sẽ phải mất ít nhất một năm và hàng chục triệu đô la mới có thể làm sạch được bùn đỏ tại 7 ngôi làng. - Từ tai hoạ bùn đỏ ở Hungary, nghĩ tới bôxít Tây Nguyên “Đã có rất nhiều ý kiến về các dự án khai thác bôxít ở Tây Nguyên. Người ta cũng nói đến sự chắc chắn, vững chãi của các hồ chứa bùn đỏ. Từ trên nóc nhà của Đông Dương nếu có sự cố vỡ đập như ở Hungary, thì tai hoạ sẽ rất thảm khốc”. – Xử lý bùn đỏ: Việt Nam dùng công nghệ “ướt” rẻ tiền (SGTT).
Thư ngỏ nhân tai nạn bùn đỏ Hung (Diễn Đàn)- Nguyễn Trung
Nguyễn Trung, 10 (60A) ngõ 45Q phố Võng Thị, Phường Bưởi, quận Tây Hồ, Hà Nội. Đt: 04 38363036
Kính gửi:
- Các Đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành trung ương Đảng Cộng Sản Việt Nam
- Toàn thể các đại biểu Quốc hội nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam
Kính thưa các Đồng chí,
Tôi là Nguyễn Trung, cán bộ đảng viên đã về hưu, viết bức thư ngỏ này khẩn thiết thỉnh cầu các Đồng chí:
(1) cân nhắc lại một lần nữa và quyết định cho ngừng ngay việc tiếp tục xây dựng nhà máy chế biến alunina ở Tân Rai/Lâm Đồng,
(2) tạm hủy dự án đang đàm phán tiếp về nhà máy Nhân Cơ ở Đắc Nông,
(3) tạm thời đình chỉ việc triển khai toàn bộ tổng dự án khai thác bauxite ở Tây Nguyên để tổ chức nghiên cứu tiếp một cách nghiêm túc và khoa học,
(4) đem những kết quả nghiên cứu nói trên trưng cầu ý kiến nhân dân cả nước về đề tài kinh tế bauxite Tây Nguyên vô cùng nhạy cảm này.
Thưa các Đồng chí, tôi hiểu thực hiện lời thỉnh cầu khẩn thiết này có nghĩa là phải thực hiện một quyết định đau đớn chưa hề có trong lịch sử kinh tế nước ta và sẽ là một tổn thất lớn mà nền kinh tế nước ta phải chịu đựng – nhất là nhà máy chế biến alumina Tân Rai đã hoàn thành được một phần lớn và đã làm được nhiều việc quan trọng trong triển khai dự án nhà máy Nhân Cơ. Chỉ có lòng dũng cảm và ý thức trách nhiệm tuyệt đối đối với vận mệnh quốc gia của các Đồng chí cùng với sự thông cảm của đồng bào cả nước mới đủ sức đi tới thực hiện quyết định khó khăn này. Song thà chịu như vậy còn hơn để lại hậu họa khôn lường cho mai sau.
Thưa các Đồng chí,
Lý do tôi viết lời thỉnh cầu khẩn thiết này là thảm họa vỡ hồ bùn đỏ ngày 04-10-2010 tại vùng Ajka, cách thủ đô Budapest khoảng 160km về phía tây nam đang đe dọa nhiều thị trấn chung quanh khác tại Hungary, gây nhiều thiệt hại nghiêm trọng và lâu dài; Chính phủ Hunggary đã phải tuyên bố tình trạng khẩn cấp đối với nhiều vùng lân cận. Thủ tướng Hungary Viktor Orban cho hay thảm họa này có khả năng do lỗi của con người gây ra, lớn gấp nhiều lần so với thảm họa tương tự đã xảy ra ở vùng Baia Mare tại Romania năm 2000, sẽ gây tổn thất lớn cho kinh tế, nguy hại cho sức khỏe con người vì bị tác động trực tiếp hoặc vì các dòng sông lớn bị ô nhiễm bùn đỏ có chứa nhiều chất ăn mòn và các hóa chất độc hại khác, chưa lường hết được những tác hại tàn phá môi trường cho các vùng chung quanh (tìm xem: Sài Gòn Tiếp Thị, Thông Tin Thương Mại và nhiều tin và bài báo khác của các báo và các hãng truyền thông quốc tế các ngày 05 và 06-10-2010).
Ngay lập tức tôi liên hệ đến những mối nguy tiềm tàng trong khai thác bauxite ở Tây Nguyên, với các lý do như nhiều lần tôi đã trình bầy trong các bài báo của mình cũng như trong kiến nghị trực tiếp của cá nhân tôi gửi Đảng và Chính phủ, bao gồm cả kiến nghị và tham luận trong cuộc hội thảo ngày 10-04-2009 do Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải chủ trì và cuộc hội thảo ngày 15-04-2009 do Ủy viên Ban Bí thư Ngô Quang Dụ chủ trì.
Thưa các Đồng chí, ngoài những ý kiến tôi đã trình bầy trong các bài viết và kiến nghị của mình, anh Nguyên Ngọc và tôi, cũng như nhiều anh em quan tâm khác nữa, đã nhiều lần đi trực tiếp khảo sát tại hiện trường tình hình triển khai công việc khai thác bauxite Tây Nguyên, đã đi thử tất các các tuyến đường bộ mà Chính phủ dự kiến sẽ cho phép sử dụng cho vấn đề vận tải của đề án kinh tế này do tập đoàn Than & Khoáng sản (TKV) đề nghị, đã đi xem nơi dự kiến xây cảng Kê Gà cho việc xuất cảng, và đã tìm hiểu khả năng sẽ sử dụng tạm cảng Cồn Dầu/Đồng Nai trong thời gian chờ đợi chưa có cảng Kê Gà…
Chưa kể đến những khoản đầu tư rất lớn cho việc uốn nắn hay sửa lại các tuyến đường bộ thì mới dùng được (vì các tuyến đường này hẹp, độ dốc cao, uốn khúc nhiều nên các xe vận tải chuyên dụng không sử dụng được), chưa kể đến kinh phí lớn phải đầu tư cho một cảng biển mới (Kê Gà) chuyên cho vận tải bauxite (nếu xây dựng cảng Kê Gà cho mục tiêu đa năng còn tốn kém nữa), nếu tính đến vận tải đường sắt thì càng tốn kém hơn và phải 5 – 10 nữa mới có… , nền kinh tế hiện nay không chịu đựng nổi tất cả những khoản chi mới này.
Nói một cách khác, cứ giả định rằng toàn bộ kết cấu hạ tầng riêng cho vận tải đã có sẵn rồi (một điều không tưởng), song giá thành sản xuất alumina chắc chắn sẽ gây lỗ lớn, vì không chịu nổi cước phí vận tải do đoạn đường từ nơi sản xuất đến nơi xuất cảng quá dài (bao gồm cả cước phí lên núi chở nguyên liệu phục sản xuất, và cước phí xuống núi cho xuất khẩu nguyên liệu sơ chế alumina).
Tôi đã làm mọi con tính và chỉ được kết quả “lỗ”, cách làm thế nào cũng lỗ, chưa kể đến sự phụ thuộc nghiêm trọng kinh tế/chính trị của alumina vào thị trường Trung Quốc. Ngoài ra phải tính đến hiểm họa khôn lường của một hồ bùn đỏ có nhiều hóa chất độc hại treo lơ lửng trên đầu đồng bằng sông Đồng Nai, sản xuất alumina càng lớn, hồ này và hiểm họa của nó càng lớn, nhất là khí hậu Tây Nguyên rất khắc nghiệt trong mùa mưa. Khả năng sản xuất ra nhôm hoàn toàn bị loại trừ vì không lấy đâu ra đủ điện.
Thưa các Đồng chí, thật ra trong nhiều cuộc thảo luận giữa những người quan tâm đến vấn đề này trong chúng tôi cuối năm 2008, anh Nguyên Ngọc, tôi và một vài anh nữa đã đề nghị dứt khoát loại bỏ hẳn việc khai thác bauxite ở Tây Nguyên để khảo sát lại, nhưng chúng tôi thiểu số, nên kiến nghị của 17 nhà nghiên cứu và làm công tác xã hội gửi Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Quốc Hội cuối tháng 11-2008 do cố giáo sư Nguyễn Văn Chiển chủ trì chỉ đề nghị tạm dừng việc khai thác bauxite Tây Nguyên.
Nay thảm họa ở Hungary thôi thúc tôi viết thư ngỏ này, khẩn thiết mong các Đồng chí xem xét.
Nếu lời thỉnh cầu khẩn thiết này của tôi chưa đủ sức thuyết phục, xin đề nghị các Đồng chí lập ngay một nhóm đặc nhiệm độc lập nghiên cứu và phân tích những điều tôi trình bầy trong thư ngỏ này.
Xin gửi lời chào trân trọng.
Kính thư
Nguyễn Trung (đã ký).
Ghi chú: Thư ngỏ này được gửi đến tất cả các báo chí.
—
BS: Ông Nguyễn Trung là cựu Đại sứ VN tại Thái Lan, cựu thành viên Ban Nghiên cứu của Thủ tướng Phan Văn Khải (được giải thể sau khi TT Dũng lên), cựu thành viên Viện Nghiên cứu Phát triển IDS (đã tự giải thể để phản đối Quyết định 97 của TT). Trong đợt đóng góp ý kiến cho Đại hội Đảng lần thứ 10, ông đã như người mở đầu cho không khí sôi động bằng bài Thời cơ vàng: Vượt qua cái bóng của mình (Tuổi trẻ), với khoảng 1.000 ý kiến phản hồi được gửi tới tòa báo. Bài này được tác giả trực tiếp gửi đến và đã được đăng một phần trên VNN.
Bùn đỏ từ khai thác bauxite - "bom bẩn" rình rập VNR-Theo hãng tin AP, cảnh sát Hungary đã chính thức mở cuộc điều tra nguyên nhân dẫn tới vụ vỡ hồ chứa bùn đỏ, sau khi ban bố tình trạng khẩn cấp ở ba vùng phía Tây của nước này.
Thảm họa bùn đỏ tại Hungary (VOV)-Các chuyên gia còn cảnh báo, thảm hoạ này có thể gây ô nhiễm chưa từng có cho châu Âu, nếu nó tràn ra sông Danube.--Thủ tướng Hungary lo ngại thảm họa bùn đỏ (BBC)-Thủ tướng Hungary, Viktor Orban, mô tả vụ tràn bùn đỏ độc hại từ nhà máy nhôm là một "thảm họa sinh thái nghiêm trọng" ở nước này.-– Thảm họa bauxite tràn vào sông Danube ở Âu châu — (Người Việt) – Thảm họa bùn đỏ Hungary: Công nghệ “ướt” không còn phù hợp (Bee). Ngay cả Trung Quốc, Nga và Ấn Độ cũng đang chuyển dần các nhà máy của mình từ công nghệ thải bùn “ướt” sang công nghệ thải bùn “khô”. – Bùn đỏ từ khai thác bauxite – “bom bẩn” rình rập (VNR500).
Bùn đỏ độc hại tràn ngập nhiều thành phố ở Hungary Lê Minh
Lời người dịch: Như quý vị đã biết, “Bùn Đỏ” là phế phẩm trong quá trình lọc quặng Bauxite để lấy nhôm thô Alumina, được người ta trữ lại trong hồ chứa, đợi khô rồi mới trung chuyển đi nơi khác. Tuy nhiên, dù có kỹ lưỡng đến đâu thì tai nạn vẫn có thể xảy ra, bởi vì mưa có thể làm tràn hồ hoặc làm lỏng chất bùn, phá vỡ bờ bao của hồ, rồi tràn xuống những nơi thấp hơn.
Đây là viễn cảnh có thật cho một đại họa Bauxite ở Tây Nguyên và tai họa ở Hungary lần này đã chứng minh điều đó.
Xin gởi đến quý vị bản dịch bản tin tường thuật tai nạn Bùn đỏ khủng khiếp vừa mới xảy ra tại Hungary.
———————————————————–
Hôm thứ Ba chính phủ Hungary đã ban hành tình trạng khẩn cấp trên nhiều thành phố ở Hungary, chỉ một ngày sau khi hồ chứa bùn tại một phân xưởng luyện nhôm bị vỡ, khiến bùn đỏ độc hại tràn ngập nhiều thành phố, gây tử vong cho ít nhất 4 người và thương vong hơn 120 người.
Khối bùn đỏ này được ước lượng vào khoảng 700 ngàn mét khối, đổ tràn xuống nhiều thành phố lân cận, cuốn phăng xe cộ, làm gẫy đổ nhiều cầu đường và buộc dân cư phải di tản. Những cư dân tiếp xúc trực tiếp với chất bùn đỏ này đã bị phỏng do chất này thấm qua lớp áo quần.
Ông Gyorgy Bakos, phát ngôn nhân của cơ quan Quản trị Thiên tai địa phương hiện đang có mặt tại gần nơi xảy ra tai nạn cho biết người dân tại đây thuật lại rằng sự việc xảy ra như là một “cơn đại hồng thủy” vậy”.
Tai nạn bùn đỏ. Ảnh ReutersCác chuyên gia môi sinh Hungary cho rằng vụ tràn bùn đỏ này có thể đưa đến nhiều hậu quả môi sinh trầm trọng và sẽ đe dọa đến giòng sông Danube, gây tác hại lâu dài đối với hệ thống sinh thái, giết chết các loài thủy sản và cây cối. Lớp đất canh tác hiện đang nằm dưới lớp bùn đỏ này sẽ phải được cào bỏ và thay thế dần dần với một phí tổn ngất ngưỡng.
Chính quyền địa phương và các cơ quan khẩn cấp đã có mặt và nhanh chóng đưa cư dân di tản khỏi các thành phố Kolontar, Devecser và Somlovasarhely ở phía nam Hungary, đến những trại tạm trú được dựng lên tại các trường học, và các trung tâm cộng đồng địa phương.
Theo Cơ quan Quản trị Thiên tai Quốc gia thì ngoài số người bị chết, còn có 5 người mất tích và hơn 7 ngàn cư dân bị ảnh hưởng vì trận lụt bùn đỏ này. Có khoảng 60 người hiện đang được trị thương tại các bệnh viện.
Ông Zoltan Illes, vị Bộ trưởng Môi trường hiện đang có mặt tại thành phố Devecser đã gọi đây là “tai nạn môi sinh” khủng khiếp. Bộ Môi trường còn cho biết bùn đỏ theo giòng sông Torna, tràn vào nhiều thành phố. Khoảng 270 nóc gia bị bùn đỏ phủ ngập tức thì. Bùn đỏ tràn lan rộng trên một diện tích hơn 40 cây số vuông.
Ông Gabor Figeczky, phó giám đốc Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF) tại Hungary cho biết chất bùn đỏ này có độ kiềm rất cao, với nồng độ pH lên đến 13 khiến cho nó trở thành một thứ dung dịch có nồng độ xà phòng cao, có thể làm bỏng da, gây thương vong.
Ông Figeczky còn nói rằng nguy cơ ảnh hưởng môi sinh càng cao bởi vì chất kiềm chảy vào sông rạch sẽ hủy diệt các loài thủy sản và các sự sống khác. Ông còn nói rằng đây là lần đầu tiên xảy ra tai nạn với tầm cỡ như vậy, và không rõ là do các cơn mưa hay nước thượng nguồn đã làm loãng đi chất bùn ăn da này trên các giòng chảy nhỏ, và gây tác hại nặng nề đối với các giòng sông ở hạ nguồn.
Ông nói “chưa bao giờ có một tai nạn bùn đỏ ở mức độ này xảy ra tại bất cứ nơi nào”.
Bộ Môi Sinh Môi Trường đã ra lệnh cho chủ nhân của nhà máy lọc nhôm Alumina là MAL Rt, Hungarian Aluminium Production và Trade Company phải ngưng tất cả mọi hoạt động.
Thủ tướng Viktor Orban đã kêu gọi mọi người hãy bình tĩnh. Ông nói với các phóng viên rằng “mọi người có lý do để lo lắng, và tôi hiểu điều này”. Ông nói rằng chính phủ đã lập ra một đội ngũ chuyên gia để phân tích tại nạn này, mà nguyên do có lẽ là do lỗi con người bởi vì cho đến nay chưa thấy có một dấu hiệu nào là do ảnh hưởng thiên tai. Ông cũng nhấn mạnh rằng không có hiện tượng rò rỉ phóng xạ chung quanh tai nạn này.
Theo Hiệp Hội Sản Xuất Nhôm có văn phòng ở thành phố Arlington, bang Virginia thì chất lỏng màu đỏ, còn gọi là Bùn Đỏ, là một phó phẩm trong quá trình lọc quặng Bauxite để lấy nhôm thô (Alumina), mà sau khi tinh chế thì có được nhôm nguyên chất (Aluminium). Chất bùn này là phế phẩm, còn chứa nhiều kim loại gây hại cho sức khỏe nếu đi vào cơ thể.
Hôm Thứ Ba, công ty MAL Rt đã ra thông cáo nói rằng “theo các tiêu chuẩn của Liên Minh Châu Âu thì chất bùn đỏ phế phẩm không bị xem là chất độc hại”
Bản thông cáo còn cho biết công ty đã tuân thủ các tiêu chuẩn về an toàn.
Ông Joe Hennon, phát ngôn nhân của Ủy Ban Châu Âu về môi sinh, nói rằng loại bùn này đã được điều tiết lại cho phù hợp với luật của Liên Minh Châu Âu nhưng không nhất thiết được xem là độc hại vì còn tuỳ thuộc vào chất bùn đó chứa thứ gì. Ông nói rằng Ủy Ban đang chờ chính phủ Hungary cung cấp kết quả phân tích hàm tố của chất bùn. Phân xưởng này nhận được giấy phép từ chính phủ Hung để thu gom chất bùn thải từ năm 2006.
Ông còn nói “có lẽ công ty này đã có cả một quy trình về xử lý và an toàn”
Theo tài liệu của Hiệp Hội Sản Xuất Nhôm thì quy trình lọc lấy nhôm thô Alumina từ quặng Bauxite có chứa nhiều tạp chất kể cả đất cát, để lại một tạp chất có độ kiềm cao và sền sệt chất xà phòng. Nói chung, tạp chất này càn phải được tẩy rửa nhiều lần để làm giảm độ kiềm và loại bỏ các chất độc hại, rồi được phơi nắng cho khô.
Chất bùn phế phẩm này chứa đựng hầu như tất cả các chất được tìm thấy bên trong lớp vỏ của trái đất, nhưng Cơ quan Bảo vệ Môi sinh Hoa Kỳ (EPA) không xếp loại độc hại đối với chất bùn này, hoặc không thuộc loại chất gây ung thư.
Những cư dân tại thành phố Kolontar, cách nơi xảy ra tai nạn không xa, đã phải tản cư bởi vì bùn đỏ đã tràn ngập đường phố nhà cửa, nhiều nơi lên đến gần 2 thước.
Anh Robert Lemann, một cư dân thuật lại trên truyền hình Hungary rằng “Ba tôi 82 tuổi, đã phải ẵm mẹ tôi lên ngang tầm cửa sổ và giữ chặt. Ngay sau đó chúng tôi phải vội đưa ông đến bệnh viện bởi vì chất kiềm đã làm bỏng da chân của ông”.
Những cư dân khác đã ta thán rằng trận lụt bùn đỏ đã cuốn đi tất cả các phương tiện sinh sống như ruộng đồng, cửa tiệm và các công việc làm ăn tại địa phương của họ.
Ông Bakos nói rằng những cư dân bị chất bùn này bám lên người thì sẽ cảm thấy ngứa ngáy khó chịu trên chân, tay và tai. Các viên chức cho biết chưa xác định được con số, nhưng có khoảng từ 80 đến 120 người đã được đưa đến bệnh viện.
“Hiện nay ở đây rất lộn xộn, bởi vì người ta chưa biết chính xác phải làm gì. Nhưng có một số người vì lo lắng cho của cải, tài sản đã nóng lòng muốn quay trở về lại. Họ lo lắng cho tài sản của họ”.
Do phóng viên Dan Bilefsky tường trình từ Prague và Judy Dempsey từ Berlin, cộng thêm phần đóng góp của Elisabeth Rosenthal từ Rome và John M. Broder từ Washington.
Nguyên bản tiếng Anh: The New York Times
© Đàn Chim Việt
——————————————————————
Phụ chú: Đoạn video YouTube chiếu cảnh tai nạn bùn đỏ khủng khiếp tại Hungary
Những bức ảnh "ám ảnh" sau trận lũ bùn độc tại Hungary (Bee)-Bùn có tính kiềm mạnh nên nó có thể gây bỏng khi tiếp xúc với da và gây hại nghiêm trọng cho hệ thống tiêu hóa, phổi nếu nuốt phải.
Thảm họa bùn đỏ tại Hungary talawas blog
Vào sáng ngày 04/10/2010, một bể chứa bùn đỏ của nhà máy sản xuất Alumin tại thành phố Ajka, cách Budapest 165 cây số về phiá Tây, bị vỡ khiến hơn 1 triệu mét khối bùn đỏ tràn ngập các làng và thị trấn xung quanh Ajka, gây ra thảm hoạ sinh thái chưa từng có tại Hungary.
Tờ RFI tiếng Việt cho biết hiện tại trên thế giới không tồn tại công nghệ với phương thức hữu hiệu nào đảm bảo việc xử lý bùn đỏ, sản phẩm phụ của quá trình chế biến nhôm từ quặng bauxite, và điều trớ trêu là thảm họa sinh thái lớn nhất trong lịch sử chế biến alumin – nhôm lại xảy ra tại Hungary, một quốc gia có truyền thống và giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực này. Bài báo cũng cho biết tại Hungary còn có 4 nơi lưu giữ bùn đỏ. Riêng những bể ở Ajka đã chứa khoảng 30 triệu m3 chất thải này, và tại một vùng khác hơn 12 triệu tấn bùn đỏ được chứa trong 7 bể tại một diện tích gần 200 héc-ta ngay cạnh con sông Danube. Đây được coi là những trái bom sinh thái, tiềm ẩn những nguy cơ khủng khiếp đối với cư dân và môi trường.
Báo Tuổi Trẻ đưa tin, theo chính quyền Hungary, đây là tai nạn hóa chất thảm khốc nhất trong lịch sử nước này. Bùn đỏ là chất thải của quá trình tinh luyện bauxite thành nhôm, chứa nhiều kim loại nặng, nếu nuốt phải sẽ gây chết người. Cứ sản xuất được 1 tấn nhôm thì tạo ra gần 3 tấn bùn đỏ. Theo Ban quản lý thảm họa quốc gia Hungary, bùn đỏ là loại chất thải cực kỳ nguy hiểm đối với môi trường và sức khỏe con người.
Độc giả có thể tìm thấy một số hình ảnh về thảm họa bùn đỏ tại Hungary trên trang BBC, Spiegel online...
Hungary battles to stop toxic sludge from reaching the River Danube The Independent Hungary opened a criminal investigation yesterday into an escape of deadly toxic sludge from an industrial plant, amid fears that it could grow into a regional environmental disaster.-- Tai họa bùn đỏ ở Hungary: MỘT HỒI CHUÔNG CẢNH BÁO (Nhịp cầu TG)-4 người chết, 6 người mất tích vì thảm họa bauxit (Đất Việt)-Hungaria phải ban bố tình trạng khẩn cấp ở ba tỉnh miền Tây khi một bồn chứa của một nhà máy nhôm ở Ajka, cách Thủ đô Budapest 165 km về phía Tây, bị vỡ, làm hơn một triệu m3 bùn tràn ngập các làng chung quanh hôm 4/10.
- Hungary: thảm họa bùn đỏ từ khai thác bôxit (SGTT).
SGTT.VN - Dòng bùn đỏ độc hại tràn ra từ một hồ chứa chất thải bị vỡ của nhà máy tinh luyện quặng bauxite tại thị trấn Ajka, cách thủ đô Budapest khoảng 160km về phía tây nam đang đe dọa nhiều thị trấn tại Hungary.
Dòng sông bùn này đã khiến Hungary phải ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia tại nhiều khu vực lân cận. “Chúng tôi đã ban bố tình trạng khẩn cấp tại huyện Veszprem, Gyor-Moson-Sopron và Vas”, phát ngôn viên chính phủ Anna Nagy nói. Thủ tướng Hungary, ông Viktor Orban cho hay thảm họa này có khả năng do lỗi của con người. “Chúng tôi không hề có thông tin tại hồ chứa này…Không có dấu hiệu nào cho thấy đây là thảm họa tự nhiên. Đây là lỗi của con người”, ông Orban nói.
Hồ bị vỡ hôm 4.10 khiến dòng bùn đỏ chảy tràn qua làng Kolontar và hai ngôi làng khác. Khoảng 400 người dân đã phải di tản. Khoảng 700.000 mét khối bùn đỏ tràn ra phá hủy nhà cửa, cầu cống, cuốn trôi nhiều phương tiện giao thông. Ít nhất bốn người thiệt mạng, 6 người mất tích và 120 người đang bị thương, trong đó nhiều người bị bỏng và bị chứng ngứa mắt do chì và những thành phần độc hại khác có trong bùn.
Bà Erzsebet Veingartner 61 tuổi, làng Kolontar gần nhà máy cho biết lúc đó bà đang đứng trong bếp thì một đợt sóng bùn đỏ cao hơn 3m tràn vào và cuốn trôi mọi thứ. Đến ngày 5.10, bùn còn ngập 1,5 m trong sân nhà bà.
Ông Ferenc Steszli, 60 tuổi, sống gần nhà máy cho biết khi dòng lũ bùn đỏ tràn tới, ông cũng kịp nhảy lên cái bàn. Đồng ruộng, vườn tược quanh làng phủ đầy bùn đỏ. Gia súc gia cầm chết rải rác quanh làng.
Cơ quan thảm họa tự nhiên (NDU) của Hungary hôm 5.10 cho hay có thêm bốn ngôi làng khác bị dòng bùn đỏ tràn tới.
Chất bùn màu đỏ này là chất thải trong quá trình lọc bauxite, chứa những kim loại nặng và rất độc hại nếu cơ thể hấp thu chất này. Bùn độc hại này xuyên qua quần áo, đốt cháy da thịt người dân, đe dọa hệ sinh thái, và đang hướng đến dòng sông Danube và dòng Rába. NDU cho hay đã triển khai đội cứu hộ nhằm ngăn chặn, dọn dẹp và khử độc dòng bùn không để nó tiếp cận dòng sông gần bên.
Các chuyên gia thuộc tổ chức môi trường Greenpeace cho biết ảnh hưởng của dòng bùn này có thể nghiêm trọng hơn vụ tràn cyanide tại Baia Mare ở Romania năm 2000, khi đó dòng nước bị nhiễm cyanide từ một hồ chứa của mỏ vàng chảy ra gây ô nhiễm dòng sông Tisza và Danube. “Thảm họa này lớn gấp 7 lần sự cố xảy ra tại Baia Mare, ảnh hưởng lên hệ sinh thái rất rộng và mất nhiều thời gian để khử độc, vì các kim loại nặng và natri cacbonat là hỗn hợp độc hại rất nguy hiểm”, Katerina Ventusova, một chuyên gia về chất độc của Greenpeace nói.
Bộ trưởng môi trường Hungary cho rằng đây là thảm họa tràn hóa chất nghiêm trọng nhất trong lịch sử của Hungary và ước tính phải mất một năm và hàng chục triệu USD để dọn sạch lượng bùn đỏ này.
Trong khi đó, MAL Zrt (công ty thương mại và sản xuất nhôm Hungary), đơn vị vận hành nhà máy Ajkai Timfoldgyar Zrt, nơi có hồ chứa bị vỡ thì cho rằng không có dấu hiệu nào cho thấy thảm họa và chất bùn đỏ vượt quá chuẩn về chất thải độc hại theo quy định của Liên minh châu Âu (?). Thủ tướng nước này cũng khẳng định các kiểm tra ban đầu cho thấy không có nguy cơ phóng xạ đe đọa trong chất thải này.
Kim Dung (Reuters, BBC, DW)
NDU định nghĩa bùn đỏ trên website: “Một sản phẩm trong quá trình sản xuất nhôm. Chất kiềm nặng này có thể ăn mòn da. Chất thải chứa kim loại nặng như chì, và có phóng xạ nhẹ. Hít thở bụi của nó có khả năng bị ung thư phổi”. Người dân nên khử độc bằng cách đổ nước rửa bùn nhằm trung hòa mức độ độc có trong chất thải.
Thảm họa từ bùn đỏ ở Hungary (Bee)-Chính quyền ở Hungary đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp ở 3 vùng phía tây.
THIÊN TAI: Hungary ban bố tình trạng khẩn cấp do bùn đỏ độc hại (RFI)--Chính quyền Hungary hôm qua (05/10/2010), đã ban bố tình trạng khẩn cấp ở ba tỉnh miền Tây nước này, đang bị một thác bùn đỏ độc hại bao phủ. Sự cố diễn ra vào hôm thứ hai khi một bồn chứa của một nhà máy nhôm ở Ajka, cách Budapest 165 cây số về phiá Tây, bị vỡ, hơn 1 triệu mét khối bùn tràn ngập các làng chung quanh.
Bài liên quan: Thông tin sốt dẻo về Bouxít Tây Nguyên “Không có thông tin, không thể có dân chủ”
TRUNG QUỐC: VẤN ĐỀ BÔXÍT Ở QUẢNG TÂY anhbasam
Báo Hồng Công “Bưu điện Hoa Nam buổi sáng” gần đây đăng bài bình luận về tình trạng ô nhiễm môi trường do khai thác bôxít ở huyện Tịnh Tây, khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (giáp giới với Việt Nam) khiến người dân địa phương bất bình phản đối mạnh mẽ. Dưới đây là nội dung bài viết:
Nguồn nước của con sông Pangling tại Quảng Tây từng một thời trong vắt, giờ sền sệt màu vàng khi chảy qua huyện Tịnh Tây, thành phố Bách Sắc, nơi Ngô Chí Mãn sinh ra cách đây 54 năm về trước.
Tập đoàn Tín Phát Sơn Đông đã đầu tư 3 tỷ nhân dân tệ (tương đương 440 triệu USD) vào một nhà máy nhôm ở Tịnh Tây, giáp giới với Việt Nam, và dự kiến sẽ đầu tư thêm 17 tỷ NDT nữa. Nhưng thay vì hình ảnh được tô vẽ là một ngành công nghiệp trụ cột cho khu vực nông thôn nghèo đói này (thu nhập bình quân chưa đầy 3.000 NDT/năm trong năm 20028) lại là việc một ngôi làng bị ngập, nguồn nước ô nhiễm và sản lượng trồng trọt giảm.
Căng thẳng tại khu khu vực đã lên đến đỉnh điểm vào đầu tháng Bảy, khi hàng nghìn dân làng tấn công nhà máy nhôm Tín Phát Sơn Đông, ở gần làng Lingwan bị lụt. Ngô Chí Mãnh cho biết người dân lo ngại về ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe khi phải dùng nguồn nước bị ô nhiễm bởi nước thải từ nhà máy. Người dân địa phường này bày tỏ: “Tôi chưa bao giờ thấy dòng nước vàng khè và váng như vậy chảy từ các con suối sườn đồi và trong những con sông lân cận. Trong nhiều năm trước đây, nước sạch và trong đến mức lũ trẻ làng tôi thường uống thẳng mà không cần đun nấu”.
99% trong tổng số 600.000 dân ở Tịnh Tây là người dân tộc Choang, dân tộc thiểu số lớn nhất của Trung Quốc. Tuy nhiên, cho đến năm ngoái, Phó Bí thư huyện ủy vẫn là Triệu Đình Dũng, một người gốc Sơn Đông đồng thời là giám đốc của nhà máy nhôm. Nhiều người dân địa phương phàn nàn rằng phần lớn công dân tại nhà máy nhôm Tín Phát Sơn Đông được đưa đến từ Sơn Đông. Và trong khi môi trường, đồng áng của họ bị hủy hoại thì các quan chức lại ngày càng giàu có.
Một thanh niên tham gia cuộc tấn công ngày 11/7 vào nhà máy nhôm ở Lingwan cho biết một số quan chức tại làng anh ta dù lương tháng chỉ khoảng 600 NDT nhưng đã xây các ngôi nhà trị giá hàng trăm nghìn NDT. Anh ta nói: “Chúng tôi có đủ lí do để nghi ngờ rằng họ nhận hối lộ, dù chúng tôi chưa có bằng chứng cụ thể. Một số quan chức đang làm giàu trong khi người nghèo phải trả giá”.
Tờ “Nhật báo Quảng Tây” cho biết công ty con Nhôm và Điện tử Quảng Tây Tín Phát của tập đoàn Tín Phát Sơn Đông cùng hai nhà sản xuất nhôm khác đã đóng góp 636 triệu NDT cho ngân sách thành phố Bách Sắc, nơi quản lý Tịnh Tây, chỉ trong nửa đầu năm nay.
Tuy nhiên, người dân lo ngại hơn về tác hại với môi trường. Nông Chính Lợi, một nông dân 50 tuổi, nói rằng nước thải từ bã bôxít còn lại sau khi luyện nhôm khiến nguồn nước sông không còn thích hợp cho tưới tiêu và loại bắp cải mà ông trồng giờ chỉ nặng bằng 1/3 trước đây, không thể bán được. Loại bùn đỏ bao phủ ruộng đất của ông cũng khiến Nông Chính Lợi trong 2 năm qua không thể trồng cây thuốc lá, gây thiệt hại kinh tế nặng nề cho gia đình ông. Người dân địa phương cho biết nước ngầm cũng bị ô nhiễm bởi rò rỉ từ hàng triệu tấn bã bôxít tích trữ tại các thung lũng sườn đồi.
Trong khi đó, hơn 100 ngôi nhà ở làng Lingwan, nằm trên thượng nguồn sông Pangling, suốt hơn 3 tháng qua bị chìm trong nước sâu tới 2-3 mét, có mùi khó chịu. Theo người dân, thủ phạm của tình trạng ngập này là các vụ nổ trong quá trình xây dựng đường đến nhà máy đã chặn một dòng chảy ngầm, vì thế nước không thoát được. Họ không tin vào lí giải của quan chức địa phương rằng nguyên nhân là vì một trận động đất. Một số ngôi nhà đã bị sụp và hàng trăm dân làng đang buộc phải sống trong các lều tạm do chính quyền cung cấp.
Hơn 100 công nhân người Sơn Đông và nhân viên bảo vệ mặc đồng phục nhà máy nhôm, được vũ trang bằng gậy sắt đã bao vây làng Lingwan trong khi công việc mở đường được nối lại vào ngày 11/7. Có ít nhất 2 dân làng bị đánh trọng thương và hàng nghìn người dân tộc Choang phẫn nộ đã từ 10 làng khác ở hạ nguồn sống chạy đến ứng cứu, hỗn chiến với các công nhân nhà máy, đập phá trang thiết bị nhà máy trong đêm đó. Chính quyền địa phương phải cử hơn 1.000 cảnh sát chống bạo loạn đến giải tán những người biểu tình.
Người dân địa phương cho biết họ không có cách nào khác đẻ giải tỏa bức xúc. Báo chí địa phương bị cấm đưa tin về vụ việc này.
Người dân Ngô Chí Mãnh cũng chỉ trích nhà máy nhôm đã gây ra tình trạng thiếu nước canh tác, tưới tiêu cho vụ mùa. Theo ông, các hoạt động của nhà máy khiến một hồ dự trữ gần đó giờ hầu như cạn kiệt. Ông cùng nhiều người dân khác đã liên tục thỉnh cầu chính quyền địa phương kiểm tra chất lượng nguồn nước trong khu vực xem liệu có hại cho sức khỏe con người hay không. Tuy nhiên, những lời thỉnh cầu này luôn bị bác bỏ mà không có một lí do hợp lý nào được đưa ra.
Ngô Chí Mãnh bày tỏ hy vọng chính quyền địa phương có thể nhanh chóng giải quyết vấn đề nguồn nước: “Những người nông dân chúng tôi đã vật lộn kiếm ăn ở nơi nghèo đói này trong nhiều thế hệ. Thật bất ngờ khi mọi chuyện càng trở nên tồi tệ hơn với sự xuất hiện của nhà mày nhôm”./.
Truyền thông Trung Quốc cho hay hơn 1000 người đã tụ tập, chặn đường và ném đá vào cảnh sát để phản đối tình trạng ô nhiễm từ một nhà máy khai thác bauxite và alumina ở phía nam nước này.
Tờ China Daily cho biết hơn một ngàn dân làng tại huyện Tĩnh Tây, thuộc tỉnh Quảng Tây, giáp với biên giới Việt Nam, đã đổ ra đường hôm thứ Ba để phản đối nhà máy của tập đoàn Nhôm và Năng lượng Sơn Đông Tân Phát, vốn là một trong các hãng sản xuất nhôm tư nhân lớn nhất Trung Quốc.
Tĩnh Tây là khu vực nổi tiếng về sản xuất bauxite và alumina, là nguyên liệu thô để sản xuất nhôm.
Chính phủ Trung Quốc vốn ngày càng lo ngại những phản ứng tức giận của công chúng về các vấn đề môi trường, đặc biệt là ô nhiễm.
Một tuyên bố của chính phủ được tờ China Daily trích dẫn nói: “Hầu như toàn bộ cư dân ở làng Linh Hoàn tham gia vào việc chặn đường tới huyện Tĩnh Tây chiều hôm thứ Ba, và một số dân làng đã ném đá vào cảnh sát”.
Một quan chức địa phương là Tần Vệ Phong được trích dẫn thì nói: “Dân làng rất không hài lòng trong một thời gian dài về tình trạng ô nhiễm môi trường mà nhà máy gây ra”.
Được biết dân làng đã chặn cổng vào nhà máy và phá một số cơ sở sản xuất trước khi giải tán.
Bản tin của Reuters trích báo chí Trung Quốc không nói gì về phản ứng của đại diện nhà máy.
Liên hệ Việt Nam
Việc khai thác bauxite và alumina thường bị giới bảo vệ môi sinh cho là kéo theo nhiều vấn đề nghiêm trọng về môi trường.
Công nghệ khai khoáng như quặng sắt, nhôm của nhiều công ty Trung Quốc ở châu Phi cũng bị phê phán.
Tại Việt Nam, việc triển khai hai dự án khai thác bauxite ở khu vực Tây Nguyên đã khiến giới trí thức trong nước lên tiếng mạnh mẽ trong thời gian qua.
Giới học giả và người dân đã có các phản đối gay gắt trước việc Việt Nam để cho các nhà thầu Trung Quốc tham gia vào hai dự án khai thác bauxite tại Tân Rai ở Lâm Đồng và Nhân Cơ ở Đăk Nông.
Nhiều người lo ngại hậu quả về môi trường của hai dự án này sẽ là khôn lường.
Tuy nhiên, Thủ tướng Việt Nam, ông Nguyễn Tấn Dũng vẫn nói khai thác bauxite là “chủ trương lớn” và chỉ thị cho việc triển khai các dự án được thực hiện đúng tiến độ.
Nhà văn Nguyên Ngọc đã nhiều năm gắn bó với Tây Nguyên.Từ kỹ thuật tới kinh tế, môi trường, xã hội... nhiều vấn đề vô cùng. Nếu anh Nguyễn Trung nhận định là "bế tắc" thì tôi cho "bế tắc" là tốt, vì chúng ta hãy dừng lại đi.
Các dự án bauxite gặp nhiều khó khăn 18/5
Hai dự án thí điểm khai thác quặng bauxite và chế biến alumina đã được khởi công tại Tân Rai (Lâm Đồng) và Nhân Cơ (Đăk Nông) tuy trong dư luận vẫn còn nhiều ý kiến trái chiều về hiệu quả của các công trình này.
Cuối tháng Tư mới đây, Phó Thủ tướng Việt Nam Hoàng Trung Hải cùng đoàn công tác đã tới thị sát hai dự án này. Cùng đợt với đoàn của ông phó thủ tướng, một đoàn khác của một số trí thức trong nước cũng tới thăm công trường xây dựng nhà máy alumin Tân Rai.
Nhà văn Nguyên Ngọc, một người nhiều năm gắn bó và am hiểu Tây Nguyên, có mặt trong chuyến đi. Ông kể cho BBC nghe những điều 'tai nghe mắt thấy':
Nhà văn Nguyên Ngọc: Chuyến đi của chúng tôi kéo dài khoảng một tuần, từ Hà Nội bay vào TP Hồ Chí Minh, từ đó đi Kê Gà ở Bình Thuận, là nơi người ta dự kiến xây cảng nước sâu để sau này xuất khẩu bauxite thì đưa xuống đó. Từ Kê Gà, chúng tôi đi ngược lên Tân Rai, để xem con đường đó như thế nào.
Trong thời gian đó, trước chúng tôi hai ngày, có một đoàn công tác của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải cũng vào thăm các dự án bauxite. Nhưng họ đi Nhân Cơ, Tân Rai rồi mới xuống Kê Gà, tức là từ trên đi xuống.
BBC: Vậy là ông đã có mặt cả ở nơi khai thác, sản xuất, lẫn con đường vận chuyển. Thưa, xin ông cho biết hiện giờ việc thi công nhà máy alumina Tân Rai như thế nào?
Nhà văn Nguyên Ngọc: Ở Tân Rai, chúng tôi có gặp gỡ tiếp xúc với các anh em TKV (Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam) đang xây dựng nhà máy ở đấy. Chúng tôi không vào trong nhà máy, nhưng được đọc báo cáo của các anh ở đó, thấy nói đã thực hiện được 70%-80% công trình rồi. Nhà máy cũng đã thấy có khói bay lên.
Họ đang làm một cái hồ để chứa nước phục vụ nhà máy, rửa quặng vv.. nhưng có một điều chúng tôi hơi ngạc nhiên là đáng ra phải có một xưởng rửa quặng, xử lý quặng trước khi đưa vào nhà máy alumina, thì cơ sở này chưa có. Rồi một cái nữa, là hồ chứa bùn đỏ gồm tám ngăn, rất quan trọng. Chúng tôi có ra thăm quan thì chưa thấy gì, mới chỉ thấy một khu vực hơi trũng xuống, được nói sẽ là hồ chứa bùn đỏ, nhưng hiện chưa có gì.
Vậy mà họ đăt mục tiêu là tháng 11 cuối năm nay sẽ có những mẻ alumina đầu tiên.
Nói chung, chúng tôi rất ngạc nhiên và cho là mục tiêu này khó có thể thực hiện được.
BBC: Thưa ông, công trình Nhân Cơ mới chính thức khởi công vài tháng nay (từ tháng 2/2010), nhưng công trình Tân Rai thì đã thực hiện từ khá lâu rồi (từ tháng 7/2008). Vậy nhưng thông tin công bố cho người dân, thí dụ như trên báo chí, về các dự án này cũng không có nhiều. Theo ông, đây có phải là một vấn đề không ạ?
Nhà văn Nguyên Ngọc: Người ta cứ lặng lẽ làm thôi và nếu làm được thì theo tôi cũng không có vấn đề gì cả. Thế nhưng như tôi đã nói, nhà máy alumina thì còn tàm tạm, nhưng trước và sau nó thì chưa có gì, cho nên mục tiêu cuối năm là rất khó.
Chúng tôi không đi Nhân Cơ, vì có thông tin nói chắc chắn là ở Nhân Cơ chưa làm gì hết. Năm ngoái chúng tôi đến thì họ đã san mặt bằng, tới nay được biết cũng chưa có thay đổi gì.
Phải hoãn ngày thực hiện khởi công dự án Nhân Cơ tới tháng 10, tức tám tháng sau khi Thủ tướng đã ra lệnh khởi công chính thức. Các anh em TKV nói nguyên nhân chính là do đàm phán với phía Trung Quốc chưa xong, bên kia có đưa ra một số điều kiện mới.
Vì vậy Nhân Cơ còn nằm im.
BBC: Khi tới Tân Rai, ông có chứng kiến hoạt động của công nhân nước ngoài không ạ?
Nhà văn Nguyên Ngọc: Chúng tôi có gặp một số lãnh đạo huyện Bảo Long, là địa phương có dự án Tân Rai. Các anh ấy cho biết là trước đây mấy tháng, công nhân Trung Quốc có ra ngoài, gây một số phiền nhiễu cho cộng đồng dân cư. Nay họ đã thống nhất với nhà máy là không cho số công nhân ấy ra khỏi địa bàn nhà máy nữa.
Vì thế chúng tôi không thấy người Trung Quốc nào cả.
Dự án bế tắc?
BBC: Chúng tôi có được đọc trên mạng internet một bức thư của một thành viên khác ở trong đoàn vừa đi thăm Tân Rai, ông Nguyễn Trung. Trong thư, ông Trung đánh giá hai dự án bauxite hiện nay đang "bế tắc". Không hiểu ông có đồng ý với nhận định đó không ạ? <::: xem thêm: Thông tin sốt dẻo về Bouxít Tây Nguyên “Không có thông tin, không thể có dân chủ”>>>>
Nhà văn Nguyên Ngọc: Cái khó khăn lớn nhất mà chúng tôi thấy rõ, là không có đường vận chuyển. Đi từ Kê Gà lên Tân Rai theo đường 28 thì thấy rằng con đường này hết sức dốc đứng và quanh co. Có đèo kéo dài tới 20 cây số, mà toàn là cua tay áo.
Tôi biết rõ địa hình Tây Nguyên: hai đầu rất cao, ở giữa lại tương đối bằng phẳng. Vì vậy từ Bảo Lộc, Đăk Nông ở cực Nam xuống dưới biển, con đường rất dốc.
Đường 28 không thể dùng để vận chuyển alumin được vì chở alumin phải sử dụng xe đặc chủng, kéo container nặng tới 40 tấn. Đường 28 thì quá nhỏ, quá dốc, rất nguy hiểm.
Ngoài đường 28, phía Nam đi xuống Kê Gà còn đường 55 nữa. Nhưng đường này ngắn hơn đường 28 và còn hiểm trở hơn nữa. Do vậy việc vận chuyển bằng đường bộ sẽ hết sức khó khăn, mà làm đường xe lửa thì cũng rất tốn kém.
Tôi được biết Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải có đưa ra ý kiến rằng có thể sử dụng đường 14, là đường từ Ban Mê Thuột đi xuống Bình Phước, Bình Dương rồi xuống cảng Gò Dầu (Bà Rịa).
Để tới đường 14, thì phải đi ngược lên một đoạn. Mà đường 14 hiện nay cũng chỉ là đường nhỏ, muốn sử dụng thì phải nâng cấp, mà lại chưa có ngân sách để nâng cấp con đường này.
Tóm lại, tôi nghĩ ý của anh Nguyễn Trung khi dùng từ "bế tắc" là để chỉ các vấn đề về vận tải. Vấn đề về nhà máy này khác thì cũng giải quyết được thôi, nhưng xong rồi thì chở đi đâu?
Chẳng lẽ sản xuất xong alumin lại đào đất chôn lại vì không có đường đi đâu cả?
Mà nãy giờ chúng ta mới chỉ đề cập các vấn đề kỹ thuật chứ chưa nói tới khía cạnh kinh tế. Vận chuyển khó khăn như thế thì giá thành sẽ đội lên rất cao.
Hơn nữa, chúng ta sẽ chỉ xuất khẩu nguyên liệu sơ chế chứ chưa phải sản phẩm tinh chế. Giá alumin chỉ bằng 12% giá nhôm. Mà bán bauxite thì ngoài Trung Quốc ra thì chẳng có ai mua cả. Như vậy chắc chắn là lỗ.
BBC: Thưa bản thân ông đã đưa ra nhiều cảnh báo về ảnh hưởng của các dự án khai thác bauxite với môi trường và không gian văn hóa của Tây Nguyên. Sau chuyến đi vừa rồi, ông có thấy quan ngại của mình được giải tỏa phần nào hay không ạ?
Nhà văn Nguyên Ngọc: Chúng tôi có đến một xóm nhỏ có khoảng hai chục nhà ở của người K'Hor. Đây là khu tái định cư mà TKV xây cho người địa phương ở đó, nhưng nhìn nó thì không thể nào nghĩ đây là làng của người dân tộc được. Mỗi gia đình một cái nhà ống, trên lợp tôn.
Tôi gặp một bà cụ ở ngay nhà đầu, thấy bà ấy than là không thể nuôi được lợn gà, đi làm rẫy thì quá xa, nên chỉ còn cách là đi làm thuê cho người Kinh ở gần đây thôi. Con cái họ thì nghèo khổ, không có điều kiện học hành.
Bà con dân tộc không thể sống trong điều kiện như vậy được. Một thời gian nữa thì chẳng còn dân tộc, cũng chẳng còn văn hóa.
Trong quá trình chúng ta đã làm nhiều cái sai lớn. Có thể nói là mình đã phá nát Tây Nguyên rồi.
Rừng tự nhiên ở Tây Nguyên đã bị phá hết trong mấy chục năm nay. Một trong những chức năng của rừng là giữ nước, khi mưa nó không đổ ào xuống hạ nguồn mà chảy từ từ xuống đồng bằng, thiên nhiên đã tạo ra rừng tuyệt vời như vậy.
Từ kỹ thuật tới kinh tế, môi trường, xã hội... nhiều vấn đề vô cùng. Nếu nhận định là "bế tắc" thì tôi cho "bế tắc" là tốt, vì chúng ta hãy dừng lại đi.
Nhà văn Nguyên Ngọc
Vấn đề lớn nhất ở Tây Nguyên hiện nay sau vấn đề rừng là vấn đề nước. Làm bauxite, phá nát bề mặt, sẽ ảnh hưởng tới nguồn nước Tây Nguyên.
Tôi khuyến cáo dừng hết mọi hoạt động khai phá ở Tây Nguyên và ra sức trồng rừng trở lại trong 100 năm. Có người nói tôi cực đoan nhưng nếu không làm như vậy thì tan tành hết.
BBC: Những lời kiến nghị giới trí thức đã đưa ra khá nhiều nhưng như ông nói, người ta vẫn cứ "lặng lẽ làm". Vậy những quan sát và ý kiến lần này, ông sẽ gửi tới những người có trách nhiệm như thế nào và liệu họ có lắng nghe hay không?
Nhà văn Nguyên Ngọc: Chúng tôi phản ánh ý kiến qua Liên hiệp các hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam, nơi đã lên tiếng đầu tiên trong việc phản biện bauxite.
Những điều chúng tôi kiến nghị cách đây gần hai năm, thì bây giờ đã xảy ra.
Trong đoàn công tác vừa rồi của ông Hoàng Trung Hải, có ông Dương Văn Hòa, Phó Tổng Giám đốc TKV. Ông Hòa có nói rằng từ nay tới 2020 sẽ không làm thêm một công trình bauxite nào khác nữa ngoài hai công trình Nhân Cơ và Tân Rai. Tức là TKV cũng đã thấy quá nhiều khó khăn.
Sau khi chúng tôi có ý kiến phản biện, chính phủ đã quyết định là chỉ làm thí điểm hai dự án. Hiện đang làm Tân Rai, còn Nhân Cơ, theo tôi nếu mà phân tích tốt hơn nữa thì có thể không làm.
Từ kỹ thuật tới kinh tế, môi trường, xã hội... nhiều vấn đề vô cùng. Nếu anh Nguyễn Trung nhận định là "bế tắc" thì tôi cho "bế tắc" là tốt, vì chúng ta hãy dừng lại đi.
