Cao Dao dịch
“Triết học thế kỉ XX đã trở thành một câu chuyện của riêng các chuyên gia, và các triết gia hiện đại thời gian qua có được một chút tiếng tăm thực ra cũng chỉ được đồng nghiệp của họ thực sự biết đến. Nhưng danh tiếng của Ludwig Wittgenstein thì vượt xa khỏi giới chuyên môn. Tên ông được những người không thuộc giới triết học nhắc đến nhiều tới mức đáng ngạc nhiên và trong những bối cảnh rất bất ngờ. Đối với nhiều người, ông là đại biểu then chốt của triết học thế kỉ XX, dường như ông – không chỉ trong tác phẩm mà còn trong tính cách và cuộc đời – là mẫu mực cho những gì làm nên triết học: sâu và khó. Có lẽ đó cũng là lý do khiến cho tác phẩm của ông được trích dẫn tràn lan theo tinh thần “lời hay ý đẹp”. Phong cách và cấu trúc của tác phẩm của ông thích hợp cho điều đó, hơn nữa dường như trong các tác phẩm của ông có ẩn chứa một điều gì đó như thể hiền triết ở dạng vô cùng cô đọng.” (A. C. Grayling, Wittgenstein, 1988)
Tractatus Logico-Philosophicus được Ludwig Wittgenstein (1889-1951) hoàn thành năm 1918 (toàn văn nguyên bản tiếng Đức), công bố lần đầu năm 1921, là tác phẩm độc nhất trong giai đoạn đầu của sự nghiệp triết học của ông và là tác phẩm duy nhất được công bố khi ông còn sống. 90 năm qua, số trang các công trình nghiên cứu về tác phẩm này đã nhiều gấp hàng chục vạn lần bản thân nó và phần lớn trong số đó dường như vẫn dành cho câu hỏi “Hiểu Tractatus như thế nào?”. Nói cách khác, cho đến nay không có sự đồng thuận trong cách diễn giải Tractatus. Cũng như vậy, không có sự thống nhất trong đánh giá giai đoạn sau của sự nghiệp triết học của Wittgenstein, rằng ông đi tiếp con đường của Tractatus hay ông xét lại và thậm chí bác bỏ một số luận điểm cơ bản của Tractatus.
Giới thiệu tác phẩm này qua bản dịch của Cao Dao, chúng tôi mong bước đầu khơi dậy sự quan tâm của độc giả Việt Nam với tác phẩm độc đáo bậc nhất trong lịch sử triết học thế giới này, cũng như với công việc dịch các tác phẩm triết học phương Tây sang tiếng Việt. Tuy Tractatus đòi hỏi ở người đọc những kiến thức triết học và những khả năng tư duy nhất định, song chúng tôi được khuyến khích bởi chính Ludwig Wittgenstein, người đã triệt để sống cuộc đời khác thường và thực hiện sự nghiệp thiên tài của mình với niềm xác tín rằng triết học có thể được tư duy ngoài khuôn viên đại học và ngoài khuôn khổ của những quy ước hàn lâm. Tractatus được viết trong thời gian Wittgenstein phục vụ trong quân đội hoàng gia Áo-Hung trong Thế chiến I và hoàn thành khi ông là tù binh chiến tranh trong một trại giam tại Ý. Trước đó, ông không có một bằng cấp nào, kể cả bằng tốt nghiệp trung học.
talawas
Xem bản dịch của Cao Dao bằng bản PDF tại đây.
Bài liên quan: Cao Dao – Thử đề nghị một cách dịch thuật văn bản triết học
Trịnh Hữu Tuệ – Một số khái niệm trong triết học thời kì đầu của Ludwig Wittgenstein
“Triết học thế kỉ XX đã trở thành một câu chuyện của riêng các chuyên gia, và các triết gia hiện đại thời gian qua có được một chút tiếng tăm thực ra cũng chỉ được đồng nghiệp của họ thực sự biết đến. Nhưng danh tiếng của Ludwig Wittgenstein thì vượt xa khỏi giới chuyên môn. Tên ông được những người không thuộc giới triết học nhắc đến nhiều tới mức đáng ngạc nhiên và trong những bối cảnh rất bất ngờ. Đối với nhiều người, ông là đại biểu then chốt của triết học thế kỉ XX, dường như ông – không chỉ trong tác phẩm mà còn trong tính cách và cuộc đời – là mẫu mực cho những gì làm nên triết học: sâu và khó. Có lẽ đó cũng là lý do khiến cho tác phẩm của ông được trích dẫn tràn lan theo tinh thần “lời hay ý đẹp”. Phong cách và cấu trúc của tác phẩm của ông thích hợp cho điều đó, hơn nữa dường như trong các tác phẩm của ông có ẩn chứa một điều gì đó như thể hiền triết ở dạng vô cùng cô đọng.” (A. C. Grayling, Wittgenstein, 1988)
Tractatus Logico-Philosophicus được Ludwig Wittgenstein (1889-1951) hoàn thành năm 1918 (toàn văn nguyên bản tiếng Đức), công bố lần đầu năm 1921, là tác phẩm độc nhất trong giai đoạn đầu của sự nghiệp triết học của ông và là tác phẩm duy nhất được công bố khi ông còn sống. 90 năm qua, số trang các công trình nghiên cứu về tác phẩm này đã nhiều gấp hàng chục vạn lần bản thân nó và phần lớn trong số đó dường như vẫn dành cho câu hỏi “Hiểu Tractatus như thế nào?”. Nói cách khác, cho đến nay không có sự đồng thuận trong cách diễn giải Tractatus. Cũng như vậy, không có sự thống nhất trong đánh giá giai đoạn sau của sự nghiệp triết học của Wittgenstein, rằng ông đi tiếp con đường của Tractatus hay ông xét lại và thậm chí bác bỏ một số luận điểm cơ bản của Tractatus.
Giới thiệu tác phẩm này qua bản dịch của Cao Dao và bài viết của Trịnh Hữu Tuệ, chúng tôi mong bước đầu khơi dậy sự quan tâm của độc giả Việt Nam với tác phẩm độc đáo bậc nhất trong lịch sử triết học thế giới này, cũng như với công việc dịch các tác phẩm triết học phương Tây sang tiếng Việt. Tuy Tractatus đòi hỏi ở người đọc những kiến thức triết học và những khả năng tư duy nhất định, song chúng tôi được khuyến khích bởi chính Ludwig Wittgenstein, người đã triệt để sống cuộc đời khác thường và thực hiện sự nghiệp thiên tài của mình với niềm xác tín rằng triết học có thể được tư duy ngoài khuôn viên đại học và ngoài khuôn khổ của những quy ước hàn lâm. Tractatus được viết trong thời gian Wittgenstein phục vụ trong quân đội hoàng gia Áo-Hung trong Thế chiến I và hoàn thành khi ông là tù binh chiến tranh trong một trại giam tại Ý. Trước đó, ông không có một bằng cấp nào, kể cả bằng tốt nghiệp trung học.
talawas
Xem bài viết của Trịnh Hữu Tuệ bằng bản PDF tại đây.
Bài liên quan:
Bản dịch Tractatus Logico-Philosophicus của Cao Dao
Cao Dao – Thử đề nghị một cách dịch thuật văn bản triết học
© 2010 talawas
