Ông Nguyễn Quang A muốn làm rõ để bạn đọc khỏi hiểu lầm: Công văn trả lời của Bộ trưởng Tư pháp ký ngày 8-9-2009 là Công văn nhằm trả lời Kiến nghị ngày 6-8-2009 của IDS, và Công văn trả lời đó đã bị IDS bác bỏ trong bản Tuyên bố tự giải thể của mình ngày 14-9-2009, nên không thể hiểu như ai là nó có hiệu lực giải đáp những vấn đề thẳng thắn và mạnh mẽ đặt ra trong Tuyên bố ngày 14-9-2009 của IDS.
Bauxite Việt Nam----Về Công văn trả lời IDS của Bộ trưởng Bộ Tư pháp
Kính gửi anh Nguyễn Huệ Chi,
Ngày 19-9-2009 Trang thông tin điện tử của Chính Phủ đã công bố Công văn của Bộ trưởng Bộ Tư pháp (do Bộ trưởng Hà Hùng Cường ký ngày 8-9-2009), thừa ủy quyền của Thủ tướng, trả lời Kiến nghị của IDS (ngày 6-8-2008). Công văn trả lời này đã được Hội đồng IDS công bố cùng với Tuyên bố của IDS (ngày 14-9-2009). Tất cả các tư liệu này đã được Bauxite Việt Nam công bố từ 14-9-2009: http://bauxitevietnam.info/c/8937.html
Rất tiếc khi công bố và được các báo chính thống đăng lại, người đăng đã không nêu rõ số công văn, ngày ký (8-9-2009) và thường lại thêm chữ “vừa đây” nên có thể gây hiểu lầm rằng đó là Công văn trả lời Tuyên bố của IDS.
Chúng tôi muốn làm rõ:
Công văn trả lời của Bộ Tư pháp nêu trên chính là Công văn số 3182/BTP-PLDSKT do Bộ trưởng Hà Hùng Cường ký ngày 8-9-2009 để trả lời Kiến nghị của IDS ngày 6-8-2009 và đã bị Tuyên bố ngày 14-9-2009 của IDS bác bỏ. Cả 3 văn bản trên và 1 văn bản khác đã được Bauxite Việt Nam đưa đường hoàng từ ngày 14-9-2009.
Thiết nghĩ các báo chính thống cũng nên học cách đường hoàng đưa cả Công văn Kiến nghị của IDS, Công văn trả lời của Bộ Tư pháp, và Tuyên bố của IDS bác bỏ lập luận của Công văn trả lời; ghi rõ số công văn và ngày tháng ký để cho bạn đọc dễ theo dõi.
Nguyễn Quang A
Thư Viện IDS gửi Thủ tướng--- Tuần Việt Nam:
| Mời đọc thêm: | |
 | Xã hội cần những trí thức suy nghĩ độc lập |
| Bộ Tư pháp trả lời Hội đồng Viện nghiên cứu phát triển về Quyết định 97/2009/QĐ-TTg |
Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Hà Nội ngày 06-8-2009
Kính gửi Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng,
Đồng kính gửi các ủy viên khác trong Bộ Chính trị,
Qua trang tin điện tử ngày 27-7-2009 của Bộ Khoa học và Công nghệ, chúng tôi được biết toàn văn Quyết định 97/2009/QĐ-TTg ban hành danh mục các lĩnh vực cá nhân được thành lập tổ chức khoa học và công nghệ, do Thủ tướng ký ngày 24-7-2009 và có hiệu lực từ ngày 15-9-2009 (dưới đây gọi tắt là Quyết định 97).
Hội đồng Viện Nghiên cứu Phát triển IDS đã thảo luận về văn bản này và ủy nhiệm tôi viết thư gửi Thủ tướng (đồng kính gửi các Ủy viên khác trong Bộ Chính trị) để nêu những chỗ sai của Quyết định 97, và kiến nghị với Thủ tướng cách giải quyết nhằm tránh các hậu quả bất lợi.
Tôi cũng nhân dịp này trình bày rõ với Thủ tướng hoạt động của Viện IDS khác với một số thông tin sai sự thật có thể đã được báo cáo lên các đồng chí lãnh đạo.
1- Sai sót của Quyết định 97
Chúng tôi được biết từ khoảng hơn một năm trước Bộ Khoa học và Công nghệ đã bắt đầu xúc tiến công việc soạn thảo Quyết định này và đã trình dự thảo quyết định lên Thủ tướng từ tháng 11-2008. Qua hơn 7 tháng quyết định không được ký ban hành, chúng tôi hiểu rằng Thủ Tướng đã rất đắn đo, cân nhắc thận trọng và rất hy vọng vào sự sáng suốt của Thủ tướng.
Đến ngày 24-7-2009, Thủ tướng ký quyết định 97, khiến chúng tôi ngỡ ngàng vì nó vi phạm Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật (dưới đây gọi là Luật 17) tại khoản 2 và khoản 4 của Điều 67 nói về việc xây dựng, ban hành quyết định của Thủ tướng Chính phủ:
“2. Cơ quan soạn thảo có trách nhiệm đăng tải toàn văn dự thảo quyết định của Thủ tướng Chính phủ trên trang thông tin điện tử của Chính phủ hoặc của cơ quan soạn thảo trong thời gian ít nhất là sáu mươi ngày để cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia ý kiến.
......
4. Cơ quan soạn thảo có trách nhiệm nghiên cứu ý kiến của cơ quan thẩm định, ý kiến của cơ quan, tổ chức, cá nhân để chỉnh lý dự thảo và báo cáo Thủ tướng Chính phủ”.
Trong 60 ngày trước ngày ký, không thể tìm thấy dự thảo quyết định trên các trang thông tin điện tử của Chính phủ và của các cơ quan liên quan; điều này có thể kiểm tra dễ dàng bằng công nghệ thông tin. Nội dung của Quyết định 97 không thể được coi là mang tính khẩn cấp để có thể áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn (có thể bỏ qua một vài bước) như quy định tại Điều 75 của Luật 17. Ngày ký và ngày có hiệu lực cũng như cách thức công bố nêu trong Quyết định 97 cũng cho thấy nó được ban hành theo quy trình bình thường.
Rõ ràng là việc xây dựng và ban hành Quyết định 97 đã không tuân thủ hai quy định bắt buộc (đã trích dẫn trên) của Luật 17.
Do bỏ qua việc lấy ý kiến rộng rãi nên Quyết định 97 có nhiều điểm sai nghiêm trọng về nội dung, trái với các Điều 60 và 69 của Hiến pháp hiện hành, trái với nghị quyết về trí thức của Hội nghị lần thứ 7 của Ban chấp hành Trung ương Đảng (nghị quyết số 27/NQ-TW ngày 6-8-2008). Chúng tôi xin trình bày tóm tắt như sau:
- Việc ban hành danh mục các lĩnh vực cá nhân được thành lập tổ chức nghiên cứu khoa học là một cách làm không đúng. Khi đối tượng điều chỉnh của luật bao gồm rất nhiều lĩnh vực thì tập quán làm luật quy định những lĩnh vực cấm, mặc nhiên cho phép làm những lĩnh vực không bị cấm. Nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân rất hạn chế việc quy định những điều cấm dân làm. Tinh thần này đã được thể hiện trong một số luật của nước ta như luật doanh nghiệp, luật đầu tư..., và ngay cả trong bản thân luật khoa học và công nghệ. Các lĩnh vực nghiên cứu khoa học và công nghệ rất đa dạng, phức tạp càng phải tôn trọng tập quán đó. Thế nhưng văn bản dưới luật, như Quyết định 97 lại không quy định các lĩnh vực cấm mà ban hành danh mục các lĩnh vực được làm, ngược với tư duy của chính luật khoa học và công nghệ, gây nhiều khó khăn cho các tổ chức khoa học, cho các nhà khoa học và cho các cơ quan quản lý nhà nước. Thí dụ, trong Danh mục kèm theo Quyết định 97, khoản 1.2 về Khoa học máy tính và thông tin chỉ có 3 lĩnh vực được phép là: 1.2.1. khoa học máy tính; 1.2.2. khoa học thông tin; và 1.2.3. tin học trong các ngành khoa học tự nhiên. Như vậy phải chăng việc nghiên cứu tin học trong các ngành khoa học xã hội bị loại trừ? Hoặc khoản 2.2 của Danh mục về kinh tế và kinh doanh chỉ có hai lĩnh vực được phép là 2.2.1. quan hệ sản xuất kinh doanh và 2.2.2 kinh doanh và quản trị kinh doanh; như vậy, phải chăng hàng loạt lĩnh vực cần nghiên cứu về kinh tế, nhất là ở tầm vĩ mô, như các chính sách phát triển kinh tế, cơ cấu kinh tế, các cân đối kinh tế vĩ mô,... đều không cho cá nhân được tổ chức nghiên cứu? Các câu hỏi tương tự cũng có thể được đặt ra cho hầu hết các khoản khác trong Danh mục. Từ 267 lĩnh vực được liệt kê trong Danh mục, dẫu có tăng lên hàng ngàn, hàng chục ngàn lĩnh vực chi tiết thì cũng không thể đáp ứng được yêu cầu của thực tế nghiên cứu khoa học và luôn luôn lạc hậu trước sự phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ.
Nhìn nhận một cách thẳng thắn thì cách làm này cản trở quyền nghiên cứu khoa học, kìm hãm sự phát triển của khoa học và công nghệ nước nhà, và như thế là trái với Điều 60 và 69 của Hiến pháp hiện hành:
“Công dân có quyền nghiên cứu khoa học, kỹ thuật, phát minh, sáng chế, sáng kiến cải tiến kĩ thuật, hợp lý hóa sản xuất, sáng tác, phê bình văn học, nghệ thuật và tham gia các hoạt động văn hóa khác”. (Điều 60)
“Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí; có quyền được thông tin; có quyền hội họp, lập hội, biểu tình theo quy định của pháp luật” (Điều 69).
Nó cũng trái với khoản 4 điều 8 của Luật Khoa học công nghệ, cấm “cản trở hoạt động khoa học và công nghệ hợp pháp của tổ chức, cá nhân”.
- Khoản 2 điều 2 của Quyết định 97/2009/QĐ-TTg quy định: các tổ chức khoa học công nghệ “chỉ hoạt động trong lĩnh vực thuộc Danh mục ban hành theo Quyết định này. Nếu có ý kiến phản biện về đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước cần gửi ý kiến đó cho cơ quan Đảng, Nhà nước có thẩm quyền, không được công bố công khai với danh nghĩa hoặc gắn với danh nghĩa của tổ chức khoa học và công nghệ”.
Có thể hiểu rằng cá nhân trong tổ chức khoa học và công nghệ được công bố ý kiến phản biện, song nếu đó là ý kiến được nghiên cứu, thảo luận và nhất trí trong tổ chức nghiên cứu khoa học thì tính trung thực khoa học đòi hỏi phải lấy danh nghĩa của tổ chức. Không lấy danh nghĩa của tổ chức là trái với tính trung thực khoa học và trái với xu thế hiện nay trong nghiên cứu khoa học ngày càng mang tính tập thể, liên ngành.
Danh nghĩa tập thể hoàn toàn không có hại mà nâng cao trách nhiệm của tổ chức, đồng thời cung cấp căn cứ cho việc tổ chức thảo luận, tranh luận về các ý kiến phản biện. Quy định như Quyết định 97 làm giảm ý nghĩa và tác dụng của việc phản biện và trái với quan điểm đã nêu rõ trong Nghị quyết số 27 của Ban chấp hành Trung ương Đảng về trí thức: “Thực hành dân chủ, tôn trọng và phát huy tự do tư tưởng trong hoạt động nghiên cứu sáng tạo của trí thức…”; “Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tạo hành lang pháp lí thuận lợi và xây dựng cơ chế hoạt động, tổ chức nhiều diễn đàn để khuyến khích và đảm bảo quyền lợi, trách nhiệm của trí thức khi tham gia các hoạt động tư vấn, phản biện và giám sát các chủ trương, chính sách, các dự án phát triển kinh tế-xã hội. Phê phán và xóa bỏ sự coi nhẹ, thành kiến và quy chụp đối với những ý kiến phản biện mang tính xây dựng”.
- Điều 4 của Quyết định 97/2009/QĐ-TTg quy định: “Rà soát các tổ chức khoa học và công nghệ do cá nhân đã thành lập để hướng dẫn đăng ký lại hoạt động khoa học và công nghệ theo danh mục các lĩnh vực và thủ tục quy định tại quyết định này. Thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động khoa học công nghệ và hướng dẫn đăng ký lại hoạt động khoa học và công nghệ đối với trường hợp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động khoa học và công nghệ đã cấp không đúng chức năng và thẩm quyền”. Như vậy, những tổ chức đã thành lập trước khi có quyết định 97, đã được cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động khoa học và công nghệ đúng chức năng và thẩm quyền mặc nhiên bị hủy bỏ giấy chứng nhận đã được cấp và phải đăng ký lại. Rõ ràng là Quyết định 97 không chỉ áp dụng đối với cá nhân thành lập tổ chức khoa học và công nghệ sau ngày quyết định có hiệu lực mà còn áp đặt hiệu lực trở về trước nghĩa là thực hiện chế định “hồi tố”, một điều rất ít được áp dụng trong luật pháp nước ta, như đã nêu rõ tại điều 79 của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật: Chỉ trong những trường hợp thật cần thiết, văn bản quy phạm pháp luật mới được quy định hiệu lực trở về trước.
Thay vì thực hiện chế định “hồi tố”, gây khó khăn, trở ngại cho tất cả các tổ chức nghiên cứu khoa học, công nghệ đã thành lập trước, có thể áp dụng cách hành xử chính đạo, không úp mở và đúng luật: Nếu có tổ chức nào được thành lập từ trước mà vi phạm các điều cấm hay hoạt động trái pháp luật, thì nhà chức trách hoàn toàn có quyền xử lý, kể cả rút giấy chứng nhận đăng ký, thậm chí truy tố trước pháp luật.
Những sai phạm trong việc soạn thảo và ban hành Quyết định 97 cả về nội dung và về trình tự, thủ tục như đã phân tích trên có thể gây nhiều hệ quả xấu không thể xem thường, không những cản trở hoạt động nghiên cứu khoa học và công nghệ của công dân mà còn gây hại lớn cho uy tín của lãnh đạo.
Trước hết, việc cơ quan hành pháp cao nhất ban hành các quy định trái tinh thần Hiến pháp và vi phạm luật, đặc biệt là Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật vừa mới có hiệu lực từ 1-1-2009, không chỉ có hại cho uy tín của Chính phủ và Thủ tướng mà còn ảnh hưởng xấu đến tinh thần tôn trọng pháp luật trong xã hội, một yếu tố quan trọng hàng đầu để xây dựng Nhà nước pháp quyền. Những quy định của Quyết định 97 trái với nghị quyết về trí thức mới được thông qua tại Hội nghị lần thứ 7 Ban châp hành Trung ương Đảng. Thực tế này làm cho nhân dân, đặc biệt là trí thức, không khỏi suy nghĩ rằng Đảng và Chính phủ nói một đằng làm một nẻo, làm lòng tin đối với lãnh đạo. Theo phápluật hiện hành, công dân có quyền kháng nghị với các cơ quan có trách nhiệm; khi đó vấn đề sẽ càng thêm phức tạp và hệ quả càng xấu.
Để tránh những hệ quả xấu có thể xẩy ra, chúng tôi khẩn thiết đề nghị Thủ tướng Chính phủ rút lại quyết định 97 hoặc hoãn thi hành quyết định này trong một thời gian (theo quy định của pháp luật hay ít nhất là 6 tháng) để tổ chức tốt việc lấy ý kiến của tổ chức và cá nhân theo đúng quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật; trên cơ sở đó điều chỉnh nội dung của Quyết định cho đúng luật, sát thực tế, hợp lòng dân và trí thức. Chúng tôi đề nghị Thủ tướng chỉ thị các cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm định kiểm điểm về trách nhiệm đối với những sai sót trong việc xây dựng, ban hành quyết định này và công bố công khai.
Chúng tôi chắc chắn rằng cách giải quyết như vậy gìn giữ uy tín của Thủ tướng và Chính phủ,càng làm cho dân và giới trí thức thêm tin tưởng vào người lãnh đạo biết lắng nghe dân, dũng cảm nhìn nhận và kiên quyết sửa chữa sai sót.
- Về hoạt động của Viện nghiên cứu phát triển IDS.
Được sự gợi ý, động viên và khuyến khích của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, chúng tôi gồm một số nhà nghiên cứu độc lập đã lập hồ sơ đăng ký thành lập Viện Nghiên cứu Phát triển IDS theo đúng quy định của Luật Khoa học và Công nghệ, của Nghị định số 81/2002/NĐ-CP, và của Thông tư số 10/2005/TT-BKHCN. Hồ sơ gửi ngày 27-9-2007; đến 18-10-2007 chúng tôi đã nhận được giấy chứng nhận đăng ký hoạt động khoa học và công nghệ số 185/ĐK-KH&CN của Sở Khoa học và Công Nghệ Hà Nội. Ngày 29-10-2007 chúng tôi nhận được giấy chứng nhận đã đăng ký mẫu con dấu của Công An Thành phố Hà Nội (chứng nhận số 96051/ĐKMD-PC13) và được phép sử dụng con dấu từ ngày 05-11-2007.
Kể từ đó Viện Nghiên cứu Phát triển IDS bắt đầu hoạt động một cách hợp pháp. Chúng tôi đã tiến hành nhiều nghiên cứu về kinh tế, giáo dục, y tế và phát triển nông thôn; về năng lực cạnh tranh ngành; về tác động của lạm phát đến người nghèo và các biện pháp giúp họ vượt qua khó khăn; tham gia nghiên cứu về các mối quan hệ tham dự giữa các tổ chức xã hội dân sự và các cơ quan nhà nước; chúng tôi đã tổ chức các tọa đàm khoa học mỗi tháng hai kỳ vào chiều thứ sáu về những vấn đề liên quan đến các đề tài nghiên cứu. Tất cả những hoạt động đó đều được tiến hành một cách công khai, minh bạch, theo đúng pháp luật hiện hành. Tất cả thông tin về những hoạt động này có thể thấy trên trang thông tin của chúng tôi trên mạng Internet, bất cứ ai cũng có thể truy cập, tìm hiểu, kiểm tra. Hoạt động của IDS là hợp pháp, các ý kiến của Viện IDS mang tính xây dựng và việc công bố kết quả nghiên cứu theo đúng luật pháp hiện hành.
Xin được nhấn mạnh một điểm dễ gây hiểu lầm: những ý kiến của Viện IDS khác với ý kiến của các cá nhân là thành viên của IDS. Trong nghiên cứu khoa học việc tôn trọng ý kiến cá nhân là hết sức quan trọng; IDS nêu cao tính độc lập của cá nhân, cũng như tính độc lập của Viện. Cùng một vấn đề nghiên cứu, các thành viên của IDS có thể đồng thuận hoặc có ý kiến khác nhau.
Trong gần 2 năm hoạt động IDS đã có các kiến nghị và ý kiến phản biện, đóng góp chính thức dưới danh nghĩa chung của Viện như sau (không kể nhiều bài nghiên cứu của cá nhân các thành viên trong Hội đồng Viện đăng trên các báo, trình bày trực tiếp với một số đồng chí lãnh đạo hoặc phát biểu ở các cuộc hội thảo):
- Đề xuất một số chính sách, biện pháp đối phó với lạm phát và bất ổn kinh tế vĩ mô (trình bày trực tiếp với Thường trực Ban Bí thư và viết thành bài gửi tới vài đồng chí lãnh đạo cuối quý 1 năm 2008 trước kỳ họp Bộ Chính trị bàn vấn đề này, tài liệu này không công bố).
- Kiến nghị về cải cách giáo dục (đã gửi tới lãnh đạo Đảng và Chính phủ, Bộ Giáo dục và đào tạo nhưng không được trả lời; tôi xin gặp Bộ trưởng Bộ GD& ĐT nhưng không được đáp ứng; sau khi chờ đợi khá lâu không nhận được phản hồi chúng tôi mới công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng).
- Kiến nghị về nông dân và nông thôn dưới góc độ xã hội học (gửi tới lãnh đạo Đảng trước kỳ họp của Trung ương bàn về nông nghiệp, nông dân và nông thôn; sau đó được Nhà xuất bản Trí thức gộp cùng một số bài khác cùng chủ đề để xuất bản thành sách).
- Kiến nghị gặp các cơ quan lãnh đạo Nhà nước để xóa bỏ những hiểu lầm, nhất là những ý kiến nhận xét không khách quan, sai sự thật của cơ quan an ninh được cho là đã báo cáo lên các vị lãnh đạo (mà chúng tôi được biết qua nhiều nguồn tin khác nhau). Từ 16-1-2009 cho đến nay, sau bảy tháng, chúng tôi chưa nhận được bất cứ hồi âm nào nhưng văn thư đó chúng tôi vẫn chưa công bố.
Chúng tôi mong các vị lãnh đạo hiểu cho tinh thần xây dựng trung thực, thẳng thắn của Viện IDS, không buộc chúng tôi đến bước đường cùng phải dùng đến các công cụ pháp lý chính đáng, đưa vấn đề ra công khai để bảo vệ pháp luật.
Các ý kiến của các thành viên IDS là ý kiến cá nhân của họ; có bài đăng báo của họ được tòa báo ghi tên tác giả là thành viên IDS nhưng ý kiến của họ không nhân danh IDS; dù có khó nghe, các ý kiến đó vẫn mang tính xây dựng,; nếu cho là ý kiến sai thì nên tranh luận thẳng thắn chứ không nên quy chụp một cách tùy tiện.
Tuy nhiên, theo các nguồn tin khác nhau, chúng tôi được biết các cơ quan an ninh đã có những nhận xét rất xấu về hoạt động của chúng tôi (kèm thư này, xin được gửi một lần nữa văn thư ngày 16-1-2009 đã nhắc ở trên, phân tích về các nhận xét đó và kiến nghị được gặp các cơ quan có thẩm quyền để làm rõ nhưng chưa được trả lời). Chúng tôi xin nhắc lại kiến nghị đó để bày tỏ thiện chí của chúng tôi đối với các cơ quan Nhà nước và giữ quyền đưa các văn thư trao đổi của IDS ra công khai nếu tiếp tục không nhận được phản hồi từ các cơ quan chức năng.
Nói tóm lại Viện IDS hoạt động hợp pháp, minh bạch và công khai trên tinh thần xây dựng với ý kiến độc lập của mình và chỉ có như vậy mới có thể có đóng góp thực sự làm lợi cho nhân dân, cho đất nước.
Thưa Thủ tướng,
Chúng tôi khẳng định rằng sự trăn trở cùng với lòng mong muốn đóng góp váo sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước là động lực nhất quán chi phối công tác nghiên cứu và các hoạt động của IDS cũng như của từng thành viên. Chúng tôi hi vọng sớm nhận được hồi âm của Thủ tướng.
Kính gửi tới Thủ tướng lời chào trân trọng.
T/M Hội đồng Viện Nghiên cứu Phát triển IDS
Chủ tịch Hội đồng
G.s. Hoàng Tụy
------------------------------
VIỆT NAM - Chính quyền Bảo Lộc chỉ thị phải theo dõi sát 400 tăng thân chùa Bát Nhã --rfi
Tín hiệu phục hồi cho kinh tế Việt Nam--- CafeF
Thu đầu năm học ở Hà Nội: Đóng cả tiền mua củi
TP - Hàng chục khoản thu đầu năm học, trong đó có cả tiền mua củi đốt khiến nhiều phụ huynh ở Hà Nội choáng.
Ðài Loan cho chiếu phim tài liệu gây tranh cãi về người Uighur--- VOA
