PN&HĐ: Đảng viên "phó mặc" và nỗi sợ "ghi âm" Tuan Viet Nam
Tại sao trong khuôn khổ các ĐH Đảng cơ sở hầu như thiếu vắng những ý kiến có thể tạo ra tranh luận? Có thật các Đảng viên đã thật sự đưa ra chính kiến của mình không? Vì chuyện file ghi âm cô giáo "lỡ lời" chửi học sinh bị tung lên mạng mà cấm đoán học sinh ghi âm, ghi hình trong lớp học, có phải "quản không được thì cấm"? Đó là những tâm tư của Phát ngôn và hành động tuần này.
Gần với sự hoàn hảo...
Việc lấy ý kiến đóng góp của các tổ chức, cán bộ, đảng viên và nhân dân vào dự thảo các văn kiện của Ban Chấp hành Trung ương (khóa X) trình Ðại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Ðảng bắt đầu từ ngày 15/9 và sẽ kết thúc vào 31/10/2010. 45 ngày để tập hợp tâm huyết, trăn trở của toàn Đảng (trên 3 triệu đảng viên), toàn dân (trên 80 triệu người dân) cho những văn kiện đã được chuẩn bị bởi Ban chấp hành trung ương (với 160 ủy viên chính thức và 21 ủy viên dự khuyết).
Một "kênh" lấy ý kiến vô cùng quan trọng, hứa hẹn sẽ tập hợp đầy đủ ý kiến đóng góp của tất cả các đảng viên, chính là ĐH Đảng các cấp, từ cấp cơ sở đến cấp quận/huyện, giờ là thời gian của các đại hội cấp tỉnh/thành. Đại hội cấp nào cũng có bảng tổng hợp ý kiến góp ý được chuẩn bị rất công phu, rồi đại hội cấp nào cũng dành thời gian đáng kể để các đại biểu thảo luận trực tiếp tại hội trường. Nghĩa là, nếu một đảng viên thật sự nhiều tâm huyết, thật sư ưu tú (để được ĐH Đảng cấp cơ sở chọn đi dự ĐH cấp quận/huyện, rồi tiếp tục được ĐH đảng cấp quận/huyện bầu đi dự ĐH cấp tỉnh/thành), người đảng viên ấy đến giờ đã có tới 3 cơ hội được cùng những người đồng chí của mình "mài giũa" để có những ý kiến đóng góp của mình lần sau xác đáng hơn lần trước. Logic mà xét thì chính các đảng viên phải là người trăn trở nhiều nhất với các văn kiện của Đảng, và ĐH Đảng chính là cơ hội tốt nhất để họ thể hiện chính kiến của mình.
Thế nhưng, người viết bài này hình như chưa đủ may mắn, nên chưa một lần được chứng kiến ý kiến đóng góp thật sự "đột phá" tại ĐH Đảng cấp quận/huyện hay tỉnh/thành. Các báo cáo tổng hợp ý kiến góp ý đều khẳng định "hầu hết ý kiến tham gia đều nhất trí cao với dự thảo văn kiện", rồi "dự thảo có cơ sở khoa học, phản ánh những vấn đề cơ bản và cụ thể từ thực tiễn, có định hướng chiến lược...". Nội dung góp ý cũng chủ yếu tập trung vào việc thêm, bớt những câu, chữ cụ thể, dù đó có là câu chữ quan trọng như việc bổ sung thêm "nạn tham nhũng" và "đặc biệt là cán bộ, đảng viên có chức, có quyền".
Không trách mà Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Nguyễn Bá Thanh khi nhận xét một ý kiến đóng góp phải than rằng: "hoan nghênh Đà Nẵng, rồi kêu gọi giúp đỡ thì cũng được thôi, nhưng chưa thấy làm sao để tạo được đột phá".
 |
| Đại hội Đảng X, Ảnh website Đại học sư phạm HN |
Nếu quan sát những gì diễn ra tại các ĐH các cấp, điều hiển nhiên phải nhận thấy là các văn kiện đã rất tốt rồi, chỉ sửa một số từ ngữ thôi là hoàn hảo. Tiếc là người viết bài này không có may mắn được xem tất cả các báo cáo tổng hợp ý kiến, để xem những đề nghị thêm, bớt kia có nhiều điểm tương đồng giữa các ĐH Đảng các cấp không? Không khéo ĐH này vừa đề nghị thêm, ĐH khác lại yêu cầu bớt, thì không biết những người soạn thảo văn kiện sẽ phải tiếp thu ý kiến theo kiểu gì? Báo cáo nào cũng khẳng định hầu hết đã nhất trí cao, nghĩa là theo nguyên tắc tập trung dân chủ thì nếu những người soạn thảo không tiếp thu ý kiến cũng không sao, vì ý kiến chỉ là thiểu số thôi, thiểu số phải phục tùng đa số là đúng nguyên tắc rồi.
...hay sự "phó mặc" của đảng viên?
Lạ thay, qua những kênh đóng góp ý kiến ngoài các ĐH Đảng các cấp, các ý kiến đóng góp lại mạnh mẽ hơn rất nhiều. Đã có rất nhiều cuộc hội thảo, hội nghị được tổ chức rộng khắp từ 15/9 đến giờ để lấy ý kiến của nhiều đối tượng, như Đoàn Chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA), rồi Thành đoàn TP Hà Nội đã phối hợp với Báo Hà Nội mới tổ chức Hội nghị lấy ý kiến góp ý của các tầng lớp thanh niên Thủ đô...
Chẳng hạn, với buổi góp ý kiến do VUSTA tổ chức, chỉ đọc qua tường thuật của báo chí, đã dễ dàng bắt gặp những ý kiến rất quyết liệt, kiểu như "toàn bộ văn kiện lần này không có hơi thở thời đại nên không gắn với thời đại", rồi "Năm 2001, văn kiện đề ra ba đột phá, đến Đại hội X, ba đột phá trên tiếp tục được nhắc lại, nhưng bây giờ, sau 10 năm ta lại tiếp tục lặp lại ba đột phá mà không hề có thêm chút tiến bộ nào" (ý kiến của Thiếu tướng Lê Văn Cương), hay nói như GS Hoàng Tụy, "Cương lĩnh không thể hiện tinh thần đổi mới, vẫn toát lên như tinh thần cũ, không có gì thay đổi, khước từ những hướng mở để phát triển đất nước".
ĐH Đảng bộ thành phố thì khẳng định "dự thảo có cơ sở khoa học, phản ánh những vấn đề cơ bản và cụ thể từ thực tiễn, có định hướng chiến lược...", trong khi các chuyên gia độc lập lại bảo "toàn bộ văn kiện lần này không có hơi thở thời đại nên không gắn với thời đại"? ĐH Đảng bộ các cấp chỉ đề nghị thêm câu, bỏ từ, còn bên ngoài các ĐH Đảng bộ lại là những ý kiến đụng chạm đến những vấn đề cốt tử như dứt khoát từ bỏ mô hình quản lý kiểu Xô viết, chuyển đổi chiến lược phát triển từ chiều rộng sang chiều sâu, tăng cường dân chủ trong Đảng và trong xã hội...
 |
| Cần lắm những ý kiến 'khác biệt' đóng góp cho Đại hội Đảng, Ảnh hatinhonline |
Vì sao lại có sự khác biệt kỳ lạ này? Những người đóng góp ý kiến độc lập, mạnh mẽ, không ngại "xưng danh" trên các diễn đàn chính thống kia, họ cũng là những đảng viên đấy chứ? Vậy họ khác gì với những đảng viên "ưu tú" đã được chọn lọc để đến dự ĐH Đảng các cấp không? Tại sao trong khuôn khổ các ĐH Đảng lại chỉ là những ý kiến đồng thuận, hoàn toàn thiếu vắng những ý kiến có thể tạo ra tranh luận? Có thật các Đảng viên đã thật sự đưa ra chính kiến của mình không? Hay đã thành thông lệ, các đảng viên chỉ "nói thật" trong các không gian "trà dư tửu hậu", hay khi họ đã về hưu, không còn bị "ảnh hưởng" quyền lợi khi phát biểu chính kiến? Những ý kiến đóng góp độc lập kia, dù có mạnh mẽ và thẳng thắn đến đâu, cũng rất dễ trở thành "thiểu số", nếu như các Đảng viên không thật sự phát huy quyền làm chủ của mình. Hơn 80 triệu người dân Việt Nam, không lẽ lại "phó mặc" cho chưa đến 200 người của Ban chấp hành trung ương, chưa kể chính các ủy viên ấy cũng rất có thể là cũng là những người ngại đụng chạm, nên sẽ "phó mặc" cho Bộ Chính trị!
Cô giáo chửi học trò: đạo đức tồi hay phút lỡ lời?
Đang tâm tư chuyện góp ý kiến cho các văn kiện ĐH Đảng, việc ở tầm quốc gia đại sự, mà bàn đến bất cứ chuyện gì khác, đều dễ có cảm giác khập khiễng. Nhưng câu chuyện cô giáo dạy tiếng Anh "chửi" một học sinh lớp 11 chuyên Lý của trường THPT chuyên Trần Phú (Hải Phòng) trong giờ học được ghi âm rồi tung lên mạng, đã và đang tạo ra nhiều phản ứng trong xã hội. Người phê phán và đánh giá đạo đức của cô giáo rất nhiều, rằng đã là giáo viên thì không bao giờ được phép chửi mắng học sinh, dù học sinh có hỗn láo đến mức nào đi nữa. Cũng đúng! Người trách cứ học sinh không lễ phép, không tôn trọng thầy cô cũng không ít, và rằng đã là học sinh thì cô giáo có như thế nào cũng không được có những hành vi vô lễ. Cũng không sai.
Chỉ có điều, kẻ ngoài cuộc, dù có nghe trọn vẹn file ghi âm đó, cũng không thể biết được bản chất cũng như tâm trạng thật sự của những người trong cuộc. Liệu cô giáo đó thật sự là người "tồi tệ", hay hành động của cô hoàn toàn là sự bột phát, cả chục năm mới diễn ra một lần? Cũng tương tự với bạn học sinh đã có thái độ bị đánh giá là "khiêu khích" ấy. Để đánh giá chính xác một hành vi, không thể chỉ nhìn riêng vào hành vi ấy, mà phải đánh giá cả con người. Nếu bản chất của họ xấu xa thì cần lên án mạnh mẽ, phải nhận sự "trừng phạt" đích đáng của pháp luật. Còn nếu đó chỉ là hành vi bột phát của những người tử tế bỗng có lúc hành xử tồi tệ, thì hành vi ấy rất cần được ứng xử với thái độ khoan dung. Dường như những người nặng lời phê phán cả cô giáo và học sinh, đã mặc nhiên xem cả cô giáo và học sinh ấy đều là những người xấu, mà quên mất rằng dù người tốt hay xấu cũng khó tránh khỏi những sai lầm, người tốt chỉ là người ít có hành vi xấu hơn mà thôi, thậm chí những người xấu mà có nỗ lực để trở nên tốt hơn thì rất cần được khích lệ, cổ vũ.
Nhưng nhìn từ góc khác, có thể thấy việc dư luận đưa ra rất nhiều đánh giá "nặng lời" với cả hai nhân vật cô giáo và học sinh, là bởi trong họ đang ẩn chứa quá nhiều bức xúc với thực trạng của giáo dục, sẵn bức xúc nên khi có chuyện thì tranh thủ "xả ngay". Hình ảnh của các thầy, cô giáo trong mắt xã hội không còn là những con người chuẩn mực về đạo đức và kiến thức, thậm chí chuyện các phụ huynh, học sinh bình luận về thầy cô giáo với những lời lẽ không tôn trọng đã là chuyện thường ngày ở huyện. Ngược lại, chuyện học sinh hư, học sinh hỗn láo cũng không phải chuyện hiếm. Thế nên dư luận rất dễ "quy chụp" luôn khi nghe file ghi âm (hoặc chẳng cần nghe file, mà chỉ cần nghe mọi người kể lại) rằng trường hợp này đích thị phải là một học sinh hư và một cô giáo không ra gì. Thế là tha hồ mà phê phán với thái độ phản ứng với cái xấu, như thể phản ứng đó sẽ khiến mình tốt hơn lên, mình chắc chắn là một học sinh rất ngoan, một cô giáo rất tử tế.
 |
| Học sinh trường Trần Phú: 'Chỉ định ghi âm để đổi giáo viên', Ảnh Audition English |
Nỗi sợ hãi mang tên "ghi âm"
Thêm một điều cần bàn là cách xử lý có phần "lạ lùng" của Sở GD - ĐT Hải Phòng, khi thông báo "sẽ sớm ra văn bản yêu cầu các trường trong toàn ngành thực hiện điều lệ trường phổ thông, theo đó không cho phép HS sử dụng điện thoại, máy ghi âm, ghi hình trong giờ học". Đành rằng, việc tung ghi âm lên mạng là không nên, bởi sẽ dẫn đến những đánh giá không chính xác về dư luận với các nhân vật trong cuộc, trong khi có nhiều cách hành xử nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Theo giải thích của học sinh trường Trần Phú (đăng tải trên VietNamNet) thì "Một vài em lớp 11 chuyên lý chỉ muốn ghi âm lại những gì cô đọc sai, để rồi làm đơn yêu cầu đổi giáo viên". Từ một dự định rất nhẹ nhàng, rất đúng mực, nhưng "trời xui đất khiến" lại đúng hôm học sinh và cô giáo cư xử không đúng mực, dĩ nhiên cả hai không bao giờ ngờ lại có người đang bật băng ghi âm, càng không ngờ đến một ngày băng ghi âm ấy được đưa lên mạng, dẫn đến những hệ lụy buồn cho một lớp chuyên trong một trường chuyên.
Nhưng chỉ vì một câu chuyện không may, mà cấm đoán hoàn toàn việc sử dụng điện thoại, máy ghi âm, ghi hình trong lớp học, liệu có hợp lý? Không lẽ học sinh không được quyền ghi âm giờ giảng của giáo viên để phục vụ công việc học tập? Nếu đã cấm học sinh ghi âm, ghi hình trong lớp học, liệu có cấm nhân viên ghi âm các cuộc trò chuyện với sếp, đề phòng một ngày đẹp trời, bỗng nhiên lại có một tình huống "dở khóc dở cười" của một công ty nào đó, khi hình ảnh sếp nổi cáu mắng mỏ nhân viên với những lời lẽ không thật vừa tai bị tung lên mạng? Hay có khi cũng phải cấm luôn phóng viên ghi âm, ghi hình, phòng trường hợp lỡ mà người được phỏng vấn nổi cáu, có những lời lẽ không đàng hoàng? cứ suy luận kiểu đó thì không biết còn phải cấm ghi âm, ghi hình trong những trường hợp nào nữa?
Chi bằng, cứ công khai khuyến khích việc ghi âm ghi hình, có khi lại khiến thầy cô và học sinh phải ứng xử với nhau đàng hoàng hơn, sếp và nhân viên cũng tử tế với nhau hơn, người với người trong xã hội sẽ cẩn thận hơn với hành vi ứng xử của chính mình! Nghĩ xa hơn một tý, có một nơi rất cần khuyến khích việc ghi âm ghi hình, đó là những nơi có liên quan đến thủ tục hành chính, để hạn chế bớt những nhũng nhiễu, những phiền hà mà người dân phải gánh chịu khi có việc cần đến cơ quan công quyền.
Tổng Bí thư: Ủy viên TƯ phải có tầm nhìn chiến lược(VNN)-Tổng Bí thư nói một trong những phẩm chất các ủy viên BCHTW khóa XI được bầu phải là những người có tư duy đổi mới và tầm nhìn chiến lược.--Nhìn thẳng thực tiễn để định hướng phát triển (PL)-Việc công khai tài sản của những lãnh đạo ở cấp trên cũng phải được làm tới nơi tới chốn. Đảng nên xem lòng dân như thế nào và phải chú ý đến các phản ứng của người dân.--Nhân sự Trung ương khóa XI phải có tư duy đổi mới (PL)-Ngày 7-10, Hội nghị lần thứ 13 Ban Chấp hành Trung ương khóa X đã khai mạc tại Hà Nội. Dự kiến kéo dài chín ngày, hội nghị sẽ thảo luận về tình hình thực hiện nhiệm vụ, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và ngân sách nhà nước năm 2010 và kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội,
- Hôm nay Hội nghị Trung ương lần 13 nhóm họp: Tâm nguyện gửi Hội nghị TƯ: Mong chọn lãnh đạo xứng tầm (VNN 7-10-10) -- (VietNamNet) - Người lãnh đạo phải thể hiện bản lĩnh bảo vệ độc lập, chủ quyền đất nước, có tư duy đổi mới, khả năng tập hợp trí tuệ của dân tộc.
Tổng Bí thư: Ủy viên TƯ phải có tầm nhìn chiến lược (VNN 7-10-10) -- Và đó là chiến lược củng cố điạ vị lãnh đạo Việt Nam muôn đời của Đảng?--Phát huy cao độ trí tuệ và tinh thần trách nhiệm (VOV)-Sáng nay (7/10), Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh đã có bài phát biểu quan trọng tại phiên khai mạc Hội nghị toàn thể lần thứ 13 Ban Chấp hành Trung ương (khóa X). Xin giới thiệu toàn văn bài phát biểu này.
- Người đứng đầu muốn nghe phản biện trung thực? (Tiền phong)-Tăng đối thoại giữa chính quyền và dân (TUỔI TRẺ)-
-Cần những "Kim Ngọc" mới!Tuan Viet Nam
- Trần Trọng Thức: Bệnh trì trệ khi bầu cử vào mùa (TVN)
– Khai mạc Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 13 (TTXVN). “Với tinh thần trách nhiệm và sự cảm thông sâu sắc, Ban Chấp hành Trung ương Đảng sẻ chia sẻ những đau thương, mất mát và khó khăn của nhân dân và mong rằng lãnh đạo các bộ, ngành, các cấp chính quyền ở Trung ương và địa phương sẽ nêu cao trách nhiệm, nỗ lực thực hiện các biện pháp kịp thời và có hiệu quả, cùng nhân dân khắc phục khó khăn để sớm ổn định cuộc sống”. – Thảo luận bước đầu về phương án nhân sự Đại hội XI (VnEconomy).-
Đại hội đại biểu Đảng bộ TP.Hồ Chí Minh: Phấn đấu tăng trưởng GDP hằng năm cao hơn 1,5 lần bình quân cả nước (LĐ 6-10-10) --Không thấy hơi thở cuộc sống trong dự thảo văn kiện (VNN 6-10-10) -- Ý kiến tướng Lê Văn Cương
(VietNamNet)-Góp ý vào dự thảo các văn kiện trình Đại hội, Thiếu tướng Lê Văn Cương, Viện khoa học Chiến lược Bộ Công an nói, văn kiện đang vắng hơi thở cuộc sống. Thứ Tư, 06/10/2010 (GMT+7) , - Góp ý vào dự thảo các văn kiện trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng, Thiếu tướng Lê Văn Cương, Viện khoa học Chiến lược Bộ Công an nói, văn kiện đang vắng bóng hơi thở cuộc sống.
Nhiều ý kiến tâm huyết đã được nêu tại buổi góp ý kiến văn kiện, do Liên hiệp các tổ chức khoa học Việt Nam (Vusta) tổ chức sáng nay (6/10).
Dẫu có người tâm tư "góp ý xong rồi, liệu những người có trách nhiệm lắng nghe được bao nhiêu", nhưng hầu hết các nhân sĩ tham gia đều phân tích đến từng câu chữ cho đến những quan điểm chung.
Khước từ những hướng mở để phát triển
Rất nhiều trong số họ đã từng tham gia góp ý kiến cho văn kiện nhiều kỳ Đại hội, nên nhiều người dễ dàng nhận ra một số thiếu sót như "văn kiện còn chung chung, thậm chí lạc hậu". Nhiều tư tưởng, quan điểm mới manh nha nêu trong các văn kiện cũ lại bị văn kiện mới "bỏ qua". Thậm chí, né tránh những hiện trạng nhức nhối.
| Ông Trần Đình Long tâm tư: "Con cháu cứ nói với tôi, Đại hội sắp tới liệu có gì mới không?". Ảnh minh hoạ: Lê Anh Dũng |
Chia sẻ về việc đã dành cả đêm đọc lại văn kiện các kỳ ĐH trước, ông Lê Văn Cương lắc đầu: "toàn bộ văn kiện lần này không có hơi thở thời đại nên không gắn với thời đại". Đây là thế kỷ của kinh tế tri thức, sử dụng nhân tài, của khoa học giáo dục... nhưng văn kiện hoàn toàn không làm nổi bật được ý nghĩa này.
Cầm trên tay văn kiện, Thiếu tướng Lê Văn Cương chỉ ra nhiều điểm chẳng những "tụt hậu" so với thời đại mà còn bị thiếu hụt so với các văn kiện trước đó.
Chẳng hạn, riêng vấn đề người dân giám sát Đảng, nhà nước vốn đã được nêu trong Nghị quyết ĐH X, kêu gọi xây dựng cơ chế, nhưng đến bây giờ không hề được không đánh giá lại cũng như không được làm rõ và phát triển thêm.
Năm 2001, văn kiện cũng đề ra ba đột phá, đến ĐH X, ba đột phá trên tiếp tục được nhắc lại, nhưng "bây giờ, sau 10 năm ta lại tiếp tục lặp lại ba đột phá mà không hề có thêm chút tiến bộ nào", ông Cương phân tích.
Về chuyện chống tham nhũng (mà các ông như Hoàng Tuỵ đã nêu rất tha thiết), Thiếu tướng Cương phân tích, ĐH Đảng VI đã đề ra mục tiêu chống tham nhũng, nhìn thẳng sự thật, với quyết tâm cao nhất. Nhưng rồi vấn đề cứ mờ dần qua các kỳ ĐH.
Theo ông Cương, một mặt, văn kiện không dựa trên đánh giá các chiến lược cũ, mặt khác "đang né tránh thực tiễn, không nhìn thẳng vào sự thật".
Chủ tịch Hội KHKT An toàn và vệ sinh lao động Nguyễn An Lương bổ sung, nhà nước vẫn nói phải phát huy quyền tham gia của các tầng lớp nhân dân, song phần nhận định về vai trò giám sát, phản biện xã hội thậm chí không được mạnh mẽ như văn kiện Đại hội X.
"Phải chăng sau Đại hội X, Mặt trận Tổ quốc được giao xây dựng quy chế phản biện nhưng rồi vẫn không ban hành được, nên lần này mới rút đi? Như vậy, so với văn kiện các ĐH trước thậm chí còn lạc hậu hơn", ông Lương thẳng thắn.
Theo GS Nguyễn Quang Thái, cần tránh lối mòn là các ý kiến đánh giá tình hình từ Đại hội trước đến Đại hội sau thường rất chủ quan, chỉ để tô đẹp câu chữ. Nên mới có chuyện văn kiện ĐH Đảng lần thứ bảy khẳng định, "tiến lên XHCN là xu hướng toàn cầu, thì ngay sau đó, Liên Xô sụp đổ. Nhiều ĐH sau đó cũng xảy ra tình trạng tương tự.
Rất nhiều ý kiến cũng tỏ ra phiền lòng bởi các văn kiện được tiếng là "chuẩn bị công phu" song chưa phản ánh đúng nguyện vọng nhân dân, tiếng nói thời đại.
Nói như GS Hoàng Tuỵ, "Cương lĩnh không thể hiện tinh thần đổi mới, vẫn toát lên như tinh thần cũ, không có gì thay đổi, khước từ những hướng mở để phát triển đất nước".
Nhiều mục tiêu kinh tế chưa phù hợp
Thảo luận sâu về kinh tế, nhiều ý kiến đã tập trung bàn về chuyện công hữu hoá tư liệu sản xuất.
Dự thảo Cương lĩnh ghi rõ, một trong những đặc trưng của CNXH là “có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu”.
Nguyên Thứ trưởng Bộ TNMT Đặng Hùng Võ cho rằng phải xác định rõ vấn đề về tư liệu sản xuất chính thuộc sở hữu toàn dân và tính chủ đạo của kinh tế nhà nước. Theo ông Võ, công hữu hóa tư liệu sản xuất là một trong những nguồn tham nhũng lớn nhất hiện nay.
Mặt khác, khái niệm "kinh tế nhà nước là nền tảng, kinh tế tư nhân là động lực" cũng nên được phân tích rõ để tránh mù mờ.
Ông Nguyễn Quang Thái góp ý, nên bỏ quan điểm "công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu". Thực tế, kinh tế tư nhân là một trong những động lực phát triển kinh tế. Tuy nhiên, Đảng dường như đang có những quan điểm không nhất quán về kinh tế tư nhân khiến lòng dân bất an.
Từ góc độ chuyên gia kinh tế, ông Nguyễn Mại trích dẫn nhiều số liệu thống kê để chứng minh rằng nhiều mục tiêu kinh tế đặt ra cho giai đoạn 2020 chưa hợp lý.
Chẳng hạn, mục tiêu đến năm 2020, GDP sẽ cao gấp ba lần hiện nay (tăng lên khoảng 300 - 320 tỷ USD). Trong khi đó, theo tính toán của Uỷ ban đầu tư, với tốc độ tăng trưởng như hiện nay thì đến 2020, tổng sản phẩm quốc nội chỉ ở vào khoảng 230 - 240 tỷ USD.
Cầm trên tay bảng thống kê nhiều số liệu khác, ông Mại cho hay, 5 năm vừa qua cơ cấu kinh tế chuyển dịch chậm. Vì vậy, những dự báo cho bức tranh kinh tế sắp tới không dựa trên những số liệu chuẩn xác.
Các nhà khoa học, theo chuyên môn của mình cũng góp nhiều ý kiến theo lĩnh vực hẹp.GS Hoàng Tuỵ nói, Đại hội cần kiểm điểm về nghị quyết giáo dục, đây là vấn đề lớn nhất, vấn đề sống còn của đất nước: Ai không thực hiện, ai cản trở nghị quyết này? Cần phải kiểm điểm cho rõ? GS. Trần Đình Long đề nghị phát huy dân chủ trực tiếp, thay đổi từ Hiến pháp, thí điểm Tổng Bí thư thì kiêm Chủ tịch nước. Ông Nguyễn Hữu Ninh đề nghị cương lĩnh phải đưa vào khái niệm giai cấp trí thức.
Nhưng có một điểm chung là các nhà khoa học mong trong nhiệm kỳ sắp tới, phải xem chống tham nhũng là nhiệm vụ trọng tâm số 1.
Đảng luôn tiếp thu những ý kiến đóng góp để chỉnh sửa, hoàn thiện văn kiện
Làm ăn mùa đại hội, chung chi đều khó Tuan Viet Nam
-Nhân dân mong chờ Đảng đổi mới Tiền Phong Online
TP - Ngày 5-10, Đoàn Chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ Việt Nam tổ chức hội nghị lần thứ tư để góp ý kiến vào dự thảo các văn kiện trình Đại hội XI của Đảng. Đồng chí Tô Huy Rứa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư T.Ư Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo T.Ư đến dự và giới ...
Đừng chụp mũ những ý kiến khác biệt!VietNamNet
Đảng luôn tiếp thu những ý kiến đóng góp để chỉnh sửa, hoàn thiện ...Thanh Niên
Phát huy trí tuệ khối đại đoàn kết toàn dân tộcĐài Tiếng Nói Việt Nam
Vietnam Plus -Người Lao Động -Khanh Hoa
- Nguyễn Lân Dũng: Chỉ có đổi mới Đảng, đất nước mới bứt phá (VNN 5-10-10) -- Ý kiến GS Nguyễn Lân Dũng
Thể chế hóa sự lãnh đạo của Đảng(TUỔI TRẺ)-
- ‘Chuẩn mực chính là sự thay đổi’ (VNN) - Cương lĩnh phát triển đất nước phải được kiểm nghiệm bằng chính cuộc sống đang diễn ra, chứ không phải bằng những giáo điều thuộc lòng - GS Tương Lai.
- Đừng chụp mũ những ý kiến khác biệt! (VNN) (VietNamNet) - Điều khiến người ta công phẫn là thái độ "học phiệt", tự xem mình là người nói tiếng nói của Đảng, các ý kiến khác mình là lệch lạc...
Phỏng vấn Nguyễn Trung: Nỗi lo trệch hướng -- Bản gốc của người được phỏng vấn ◄◄
Nỗi lo chệch hướng
-Thứ Hai, 04/10/2010 (GMT+7) Có thể Đảng sẽ chệch hướng khỏi những nhiệm vụ cấp bách nhất, nóng bỏng nhất của đất nước trong những năm tới, ông Nguyễn Trung chia sẻ mối lo.
LTS: Trong các dự thảo văn kiện được công bố để lấy ý kiến nhân dân, dự thảo Cương lĩnh bổ sung sửa đổi Cương lĩnh 1991 được xem là văn kiện quan trọng nhất, bởi Cương lĩnh là tuyên ngôn chính trị của Đảng, xác lập con đường xây dựng, lãnh đạo đất nước trong 10 năm tới.
Trong bài viết mới đây, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh bổ sung, phát triển Cương lĩnh năm 1991 phải phản ánh được ý chí, nguyện vọng của nhân dân, tạo động lực mạnh để đưa đất nước đi lên.
Tôn trọng tính đa chiều của thông tin cũng như không khí cởi mở và xây dựng trong tranh luận, VietNamNet trân trọng giới thiệu góc nhìn của nhà nghiên cứu Nguyễn Trung liên quan đến ĐH XI sắp tới. Mong tiếp tục nhận được ý kiến đóng góp của đông đảo bạn đọc cho dự thảo các văn kiện Đại hội Đảng XI.
>> Loạt bài Đóng góp ý kiến cho Đại hội Đảng XI
Nỗi lo chệch hướng
- Là đảng viên có những bài viết đóng góp với Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, xin cho biết ông có cảm nghĩ gì về quá trình chuẩn bị đang diễn ra?
Theo dõi trên các phương tiện thông tin đại chúng, đâu đâu tôi cũng thấy một không khí hào hùng rất giống nhau về những quang cảnh hội nghị được trang hoàng hoành tráng, các đại biểu ăn mặc chỉnh tế với nghi thức đại lễ, nghiêm trang nghe các diễn văn… Không hiểu tại sao những đoạn trích báo chí đưa ra như thế ở các đại hội các cấp đảng bộ đều na ná giống nhau đến kỳ lạ, thậm chí đôi ba lần tôi đoán trước được những điều sắp được nói ra… Rồi đến hình ảnh các đại biểu chăm chú ghi chép, các đại biểu nghiêm trang và hớn hở đi bỏ phiếu bầu cấp ủy lãnh đạo mới…
Tôi hiểu mỗi tỉnh, mỗi ngành đều có rất nhiều vấn đề trọng đại của riêng mình, đại hội các đảng bộ như vậy là dịp mang ra tranh luận, trao đổi, mổ xẻ để tìm giải pháp, quyết định hướng đi mới… Đấy sẽ là những chuyện quyết định vận mệnh và tiền đồ của mỗi tỉnh, mỗi ngành trong 5 năm tới, trong nhiều năm tới… Hơn nữa, chuyện mổ xẻ như vậy chẳng những sẽ nâng cao tầm nhìn mọi đại biểu dự họp, bồi bổ kinh nghiệm cho những nơi khác.., và chắc chắn sẽ làm cho đại hội Đảng toàn quốc có nội dung phong phú, liên quan mật thiết đến vận mệnh đất nước…
Mong mỏi như thế, nhưng tôi chẳng tìm được gì, thầm tiếc công sức bỏ ra nghe ngóng. Đây là hệ quả của báo chí yếu kém, hay nội dung các đại hội các cấp quá chung chung?
 |
| Hầu hết những vấn đề trọng đại và rất nóng bỏng đã được nêu trong các văn kiện dự thảo chuẩn bị cho đại hội Đảng toàn quốc chỉ được đề cập qua loa. Ảnh: Lê Anh Dũng |
Một nét giống nhau nữa của các đại hội cấp đảng bộ này, giống nhau đến mức làm cho tôi lo sợ, đó là hầu hết những vấn đề trọng đại và rất nóng bỏng đã được nêu trong các văn kiện dự thảo chuẩn bị cho đại hội Đảng toàn quốc – ví dụ những vấn đề: hiệu quả kinh tế và chất lượng tăng trưởng thấp, tham nhũng và thoái hóa biến chất nặng nề trong đội ngũ cán bộ đảng viên, chất lượng cuộc sống và lòng tin của nhân dân giảm sút, vấn đề văn hóa giáo dục, đòi hỏi cải cách thể chế chính trị và đổi mới xây dựng Đảng, công tác cán bộ và vấn đề nhân sự, những vấn đề đối ngoại vô cùng bức xúc, vân vân và vân vân… – chỉ được các báo cáo chính trị của các đại hội cấp đảng bộ đề cập qua loa như điểm đầu việc hay nêu khẩu hiệu – nghĩa là không thấy bàn các giải pháp, thậm chí nhiều nơi thiếu.
Theo dõi báo chí, điều đọng lại trong tâm trí tôi chỉ là hình ảnh các đại biểu ngồi chăm chỉ nghe diễn thuyết, ghi ghi chép chép, rồi đi bỏ phiếu, chẳng thấy thảo luận hay tranh luận gì cả. Đại hội các cấp đảng bộ hời hợt như vậy, đến đại hội toàn quốc sẽ ra sao đây?
Một vấn đề nữa được Tổng bí thư, Chủ tịch nước và Thủ tướng trong thời gian gần đây đã có lúc nhắc đến yêu cầu đất nước phải chuyển sang phát triển kinh tế theo chiều sâu. Tôi kiên tâm ngóng chờ xem vấn đề được thoáng nhắc tới như thế này sẽ được xử lý thế nào. Nhưng vấn đề sống còn này hầu như không thấy đại hội cấp đảng bộ nào bàn tới.
Hơn nữa, Đại hội cấp đảng bộ ở tất cả các tỉnh và thành phố đều nhất loạt ghi vào báo cáo chính trị của mình tốc độ tăng trưởng 2 con số cho 5 năm tới. Nếu làm đúng như thế, phải chăng kinh tế cả nước 5 năm tới nhất thiết phải tăng trưởng 2 con số! Bằng cách nào? Chất lượng? Hay là tỷ trọng phần kinh tế các tỉnh trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân quá nhỏ bé, nên các tỉnh tăng trưởng 2 con số cũng không sao? Hay là các số liệu thống kê đá nhau?.. Hay là chuyện gì nữa?.. Tôi không có cách gì lý giải các băn khoăn của chính mình.
Trong khi đó dự thảo Cương lĩnh đòi hỏi: “xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lý, hiện đại, có hiệu quả và bền vững”.
Xin lưu ý: kinh tế cả nước 2006-2010 tăng trưởng khoảng gần 7%/năm với rất nhiều vấn đề “nóng” và không bền vững, thậm chí trong 5 năm qua đã xảy ra không ít sự cố nguy hiểm, có lúc đã đẩy kinh tế đất nước tới sát bờ vực thẳm: lạm phát đã có lúc nhẩy lên 2 con số, dự trữ ngoại tệ giảm nhanh, đã xảy ra những cơn khủng hoảng nghiêm trọng của thị trường chứng khoán và thị trường địa ốc, thâm hụt ngân sách nhà nước vượt mức luật cho phép, nạn phá rừng và cho thuê rừng tràn lan, ô nhiễm môi trường không kiểm xoát được, bức xúc về việc làm ngày càng nóng bỏng, bất công xã hội và khoảng cách thu nhập tiếp tục gia tăng, những ách tắc về giao thông, về năng lượng, về nước… cứ theo nhau lớn mãi lên, nợ quốc gia tăng nhanh và có nguy cơ lấn lướt mức an toàn…
Chính dự thảo báo cáo chính trị chuẩn bị cho đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI cũng phải đề cập đến một số yếu kém và khó khăn này.
Trong tình hình chung của đất nước như hiện nay, nếu các đảng bộ các địa phương và ngành thực hiện đúng nghị quyết của đại hội đảng bộ cấp mình, thi nhau tăng trưởng 2 con số, tình hình toàn cục của đất nước ta sẽ ra sao đây? Như thế là tái cấu trúc, là chuyển đổi cơ cấu, là bền vững?.. Hay là nghị quyết các đại hội cấp đảng bộ viết ra như thế chỉ để chứng tỏ giữa các tỉnh “không ai kém ai”?
Hay là… vô luận đất nước ta ngày nay đang đứng ở đâu trong thế giới này, vô luận đất nước ta đang có những đòi hỏi phát triển gì, phải đối phó với những thách thức nào.., cứ nhắm mắt tiếp tục tăng trưởng cao với bất kỳ giá nào trong khuôn khổ tư duy nhiệm kỳ và “nền kinh tế GDP tỉnh”? v…v…
Hay là… cứ yên tâm đi, đời cua cua máy đời cáy cáy đào, lo gì… – đại thể như cách suy nghĩ của vị cán bộ lãnh đạo Lạng Sơn hôm nào chung quanh việc cho nước ngoài thuê rừng 50 năm khiến cho cả nước bàng hoàng!
Bao nhiêu tiền của, công sức đã phải bỏ ra để quyết định như thế vận mệnh của đất nước!
Tóm lại trong một câu, theo dõi quá trình chuẩn bị cho Đại hội XI cho đến hôm nay, trong tôi choáng váng nỗi lo chệch hướng.
Nỗi lo chệch hướng nghĩa là sao, thưa ông? Phải chăng là chệch hướng xã hội chủ nghĩa?
Thưa không. Cho đến hôm nay tôi vẫn chưa hiểu định hướng xã hội chủ nghĩa là gì. Một đảng viên tồi, có phải không?
Tôi đã nhiều lần cố tình tìm ra những điều tốt đẹp nhất mà các văn kiện và ngôn ngữ chính thống của Đảng lúc này lúc khác nói về đề tài này để làm sáng tỏ cho bản thân mình khái niệm định hướng xã hội chủ nghĩa, nhưng lần nào tôi cũng chỉ tìm thấy: cái tốt đẹp thì không cần đến định hướng XHCN, các nước văn minh đều làm như thế và có không ít cái họ làm tốt hơn ở nước ta rất nhiều, ví dụ vai trò quản lý của nhà nước, vai trò và quyền hạn gắn với trách nhiệm của đảng cầm quyền, các quyền tự do dân chủ của dân…
Tại những nước này, tất cả những việc làm trong bộ máy quốc gia, của các viên chức mọi cấp và của đảng cầm quyền đều phải gắn với hiến pháp và luật pháp với tính cách là sự ràng buộc tối thượng.
Các nước văn minh này bao gồm không ít những nước đang phát triển có thu nhập theo đầu người chỉ ngang bằng nước ta, hoặc nhiều hơn nước ta một chút, hoặc thậm chí kém hơn, ví dụ như Moldova, Ấn Độ, Philippines, Indonesia… Ở những nước này không thể tùy tiện vận dụng những khái niệm chung chung như “chỉ đạo”, “lãnh đạo”, “quán triệt”, phải kiên định “giữ vững định hướng”…
Theo tôi, nên bỏ cách nói “định hướng xã hội chủ nghĩa” chung chung và quá mơ hồ như thế này đi, vì nó chỉ có tác dụng biện hộ cho lạm dụng. Chỉ nên trong khuôn khổ của hiến pháp và pháp luật hiện hành nói thẳng ra các việc A, B, C,.. mà Đảng và các đảng viên phải làm, nhà nước, cán bộ và công dân ta phải làm, những cái gì là cấm.
Mỗi công dân trong xã hội chúng ta, dù là ai, chỉ được phép có 3 thứ quyền giống nhau do hiến pháp quy định, ràng buộc, đó là: quyền, trách nhiệm, nghĩa vụ. Hiến pháp hiện hành dù đang đứng trước yêu cầu phải sửa đổi, song cũng đã ghi rõ được 3 thứ quyền giống nhau này của mọi người, phải tìm cách thực hiện (xem: Hiến pháp sửa đổi 2001, Chương V, các điều 50, 51, 52).
Vậy ông lo chệch hướng khỏi cái gì, thưa ông?
Với quá trình chuẩn bị thế ĐH thế này, tôi lo có thể nhiệm kỳ tới này Đảng lại sẽ chệch hướng khỏi nhiệm vụ của mình như đã ghi trong Cương lĩnh (dự thảo): “Đảng không có lợi ích nào khác ngoài việc phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân…”.
Nói cách khác, có thể Đảng sẽ chệch hướng khỏi những nhiệm vụ cấp bách nhất, nóng bỏng nhất của đất nước trong những năm tới mà ở mức độ nhất định dự thảo Báo cáo chính trị đã đề cập đến.
Những khái niệm bao giờ cũng đúng
Tại sao ông lại nói dè dặt như vậy về dự thảo Báo cáo chính trị?
Đơn giản là theo thiển ý của tôi, dự thảo Báo cáo chính trị và dự thảo Chiến lược phát triển đến năm 2020 vẫn được soạn thảo chủ yếu theo đường mòn cũ của các Đại hội trước cho đến nay, có quá nhiều việc được nhắc lại hoặc chỉ có tên mà không có nội dung mới…
Với cách làm hiện nay, thì sau này nếu thay đổi một số câu từ và điền lại thời gian, thêm thắt ít câu từ mới cho hợp thời.., những văn kiện dự thảo này về cơ bản vẫn còn có thể dùng được cho Đại hội XII, XIII, hoặc lâu hơn nữa nếu có…
Xin lẩy ra vài ví dụ: Các văn kiện Đại hội X và các văn kiện dự thảo cho Đại hội XI khi đánh giá về thành tích và yếu kém đều sử dụng cách tư duy và những khái niệm như “được nâng cao”, “được cải thiện”, “khắc phục được một bước”, “còn một số hạn chế”, “chậm đổi mới”, “còn nhiều bức xúc”…
Tôi tạm đặt tên đó là cách tư duy và những khái niệm bao giờ cũng đúng, nhưng chẳng nói lên được điều gì. Vì đấy là cách nói chung chung, phổ cập cho mọi thời gian. Trong khi đó mỗi nhiệm kỳ đại hội có rất nhiều vấn đề rất riêng với những đặc thù riêng, đòi hỏi cách tiếp cận và xử lý phải rất “riêng” cho từng vấn đề đặt ra.
Đơn cử, vấn đề kinh tế tập đoàn kinh tế nhà nước trong nhiệm kỳ Đại hội X có rất nhiều vấn đề trầm trọng hơn so với các nhiệm kỳ đại hội trước và đang đặt ra nhiều vấn đề bức xúc mới rất gay gắt cho nhiệm kỳ Đại hội XI.
Không phải ngẫu nhiên gần đây đã có ý kiến trên báo chí cho rằng khái niệm “sở hữu toàn dân” trong vấn đề đất đai như đang được vận dụng là mầm mống cho tham nhũng của những người có chức có quyền.
Có ý kiến đề nghị bỏ hẳn những khái niệm chung chung, mù mờ, còn nhiều tranh cãi về lý luận và khoa học như “kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo”, “kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể là nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân”… như đã từng được viết ra tương tự trong các Đại hội VIII, IX, X và được tiếp tục chép lại trong các văn kiện dự thảo chuẩn bị cho Đại hội XI…
Có ý kiến đề nghị bỏ hẳn cách Nhà nước bao cấp quyền và vốn từ ngân sách quốc gia cho các tập đoàn kinh tế Nhà nước để tạo ra những “quả đấm” và phải chuyển hẳn sang hình thái Nhà nước mua và bán sòng phẳng những dịch vụ công – kể cả trong lĩnh vực phát triển kết cấu hạ tầng, vân vân…
Không thể quy chụp bừa bãi đấy là những ý kiến chống lại đường lối của Đảng, mà cần công khai thảo luận tới cùng cho hết nhẽ.
Không thể giải quyết bằng mệnh lệnh chay!
Khi bàn về những nhiệm vụ mới, tất cả 2 loại văn kiện này (Đại hội X và dự thảo cho Đại hội XI) hầu như đều được xây dựng theo những tư duy vĩnh hằng đã từng được viết đi viết lại trong các văn kiện của các Đại hội trước, ví dụ như “đẩy mạnh”, “tăng cường”, “phát triển”, “nâng cao”, “đổi mới”, “cải tiến”, “khắc phục một bước”, “hoàn thiện”, “phải phòng chống…”… Thế nhưng bằng những giải pháp nào, chính sách cơ chế nào?
Cuộc sống chẳng có một vấn đề nào có thể giải quyết được bằng nguyện vọng, bằng mong muốn, bằng một đòi hỏi, hay bằng một mệnh lệnh chay như vậy!
Xin đơn cử một ví dụ: Nhiều Đại hội nhận định cải cách chính trị không theo kịp cải cách kinh tế, Đại hội X đặt vấn đề tiếp tục kiện toàn Quốc hội, Chính phủ và đẩy mạnh cải cách hành chính; dự thảo văn kiện Đại hội XI cũng đặt vấn đề “hoàn thiện bộ máy nhà nước, tạo bước chuyển mạnh về cải cách hành chính”. Song biện pháp là “đẩy mạnh cải cách lập pháp, tư pháp,… tập trung xây dựng hệ thống hành chính nhà nước trong sạch vững mạnh…” (dự thảo văn kiện Đại hội XI).
Xin hỏi, cứ hô hào tập trung và đẩy mạnh… như thế thì sẽ chỉ là mong muốn, hay tệ hơn nữa sẽ chỉ còn là khẩu hiệu?
Sự thật là tình trạng lạc hậu của hệ thống chính trị hiện nay đã thành trở ngại kìm hãm sự phát triển năng động của đất nước.
 |
| Trong tình hình hệ thống chính trị một đảng của nước ta, một nhà nước èo uột sẽ chỉ có thể là mảnh đất mầu mỡ cho tha hóa của Đảng, kết cục cả Đảng và Nhà nước đều yếu, sự phát triển của đất nước bị kìm hãm. Ảnh Lê Anh Dũng |
Dù là có một số cải cách hành chính cụ thế mang tính thủ tục đã được thực hiện trong thời gian nhiệm kỳ Đại hội X, song nhìn chung trong nhiệm kỳ này tình trạng mất dân chủ nặng nề hơn trước, thước đo rõ nét nhất là tham nhũng và tội phạm cũng nhiều và trầm trọng hơn trước, xuất hiện nhiều ách tắc mới.
Cái khó nhất trong câu chuyện này đã được cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt nêu ra nhiều lần trong những kiến nghị bằng lời nói và bằng văn bản của mình gửi các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước về yêu cầu bức xúc phải xây dựng một Nhà nước mạnh. Theo đồng chí Võ Văn Kiệt, Đảng thiếu hẳn ý chí chính trị và biện pháp xây dựng một Nhà nước mạnh, có một Nhà nước mạnh thì mới có thể có Đảng mạnh.
Tôi hiểu ý của đồng chí Võ Văn Kiệt là: Trong tình hình hệ thống chính trị một đảng của nước ta, một nhà nước èo uột sẽ chỉ có thể là mảnh đất mầu mỡ cho tha hóa của Đảng, kết cục cả Đảng và Nhà nước đều yếu, sự phát triển của đất nước bị kìm hãm.
Luật pháp đứng ở đâu?
Dự thảo Cương lĩnh chuẩn bị cho Đại hội XI viết “Quyền lực nhà nước là thống nhất; có sự phân công, phối hợp giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp, có cơ chế kiểm tra, giám sát trong việc thực hiện ba quyền đó… Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị đồng thời là bộ phận của hệ thống ấy…” Đây là biện pháp xây dựng một nhà nước mạnh chăng? Tôi không tin như vậy.
Có rất nhiều vấn đề cần được thảo luận rành rọt trong một đoạn trích ngắn ngủi vài dòng này của Cương lĩnh (dự thảo), cần huy động trí tuệ và thảo luận dân chủ để làm rõ.
Ví dụ: “Quyền lực nhà nước là thống nhất” – thống nhất trên cơ sở nào? Vai trò của Hiến pháp đứng ở đâu (chưa nói đến đòi hỏi bức xúc phải xây dựng Hiến pháp mới). Trong mấy kỳ họp Quốc hội gần đây nhất, khi bàn về những vấn đề quan trọng như bauxite Tây Nguyên, phá hội trường Ba Đình, sáp nhập thủ đô, đường sắt cao tốc… có đại biểu quốc hội đã nói thẳng ra Bộ Chính trị và Ban chấp hành Trung ương Đảng là cấp trên của Quốc hội – vậy quyền lực nhà nước thống nhất trên cơ sở nào?
“…có sự phân công, phối hợp giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp…” Sao lại phân công, sao lại phối hợp, thế thì luật pháp đứng ở đâu, phải làm theo luật như thế nào? Không phối hợp, không phân công thì không thực thi luật pháp hay sao? “Các cơ quan” được nói tới ở đây là những cơ quan gì, luật pháp nào quy định? Phối hợp và phân công trên cơ sở những luật nào?…
Trong những năm gần đây xuất hiện ngày càng nhiều ký kết kết nghĩa giữa các cơ quan nhà nước với nhau trong việc thực hiện công vụ, gần như là một “mốt” làm việc mới. “Kết nghĩa” với nhau như vậy, luật pháp đứng đâu? Có cách gì kiểm tra, giám sát những “kết nghĩa” như thế này? Không có những “kết nghĩa” này thì luật pháp và những công vụ không thực hiện được hoặc chỉ được thực hiện tồi hay sao?…
“…Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị, đồng thời là bộ phận của hệ thống ấy”. Trong cuộc sống thực hiện nay, cái “bộ phận của hệ thống ấy” đang là cái hiện hữu quyết định tối hậu toàn bộ hệ thống. Đó chính là hiện tượng đảng hóa trong toàn bộ hệ thống kinh tế, chính trị, xã hội đang diễn ra ở đất nước ta trong suốt 35 năm nay.
Dự thảo Cương lĩnh viết như vậy vô hình chung hợp pháp hóa hiện tượng đảng hóa, và nếu muốn thì hoàn toàn có thể lạm dụng để vô hiệu hóa bất kể nỗ lực cải cách thể chế chính trị hay cải cách hành chính nào.
Đoạn này của Cương lĩnh (dự thảo) viết tiếp: “Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, dựa vào nhân dân đề xây dựng Đảng, chịu sự giám sát của nhân dân, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật.” Các Đại hội trước và Cương lĩnh 1991 cũng nói và viết như vậy. Song thực tế đã diễn ra như thế nào?…
Cương lĩnh (dự thảo) nói Đảng “hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp”, cần nói rõ ra như thế là đứng dưới hay đứng trên Hiến pháp? Có thể diễn giải thẳng ra Hiến pháp là tối thượng được không? Thực tế có diễn ra như thế không?..
Cương lĩnh (dự thảo) viết Đảng “chịu sự giám sát của nhân dân”; trong thực tế cuộc sống cho đến nay việc giám sát này diễn ra như thế nào, có thực hiện được không? Hiệu quả?…
Bàn về quyền lực nhà nước, tóm lại là nếu thực hiện những điều được gọi là thống nhất, tập trung, phân công, phối hợp… như viết trong Cương lĩnh (dự thảo), thì các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp còn lại được bao nhiêu? Chồng chéo nhau thế nào, được thực thi ra sao?..
Ngoài ra còn có sự song trùng giữa hệ thống Đảng và hệ thống chính quyền theo tinh thần “Đảng là một bộ phận của hệ thống ấy”…
Có thể nói Cương lĩnh (dự thảo) nêu lên khá đầy đủ nội dung tập trung dân chủ và làm rõ thế nào là nhà nước pháp quyền định hướng xã hội chủ nghĩa.
Còn nhiều ví dụ khác nữa.
Đó là lí do tại sao tôi có thái độ dè dặt đối với các văn kiện dự thảo chuẩn bị cho Đại hội XI.
Cải cách hệ thống chính trị là chìa khóa
Nhìn vào mọi việc chuẩn bị để sắp sửa đưa ra bàn tại Đại hội XI, theo ông vấn đề nào là hóc búa nhất?
…Nghĩ đi nghĩ lại, theo tôi, có lẽ đổi mới xây dựng Đảng là vấn đề khó nhất…
Chí ít từ Đại hội VII cho đến nay, vấn đề xây dựng Đảng là vấn đề được các Đại hội quan tâm nhiều nhất, công sức bỏ ra cho nhiệm vụ này trong suốt những khóa Đại hội này rất lớn; riêng trong nhiệm kỳ khóa Đại hội X những nỗ lực này càng lớn…
Song có lẽ trong khóa nhiệm kỳ Đại hội X này, nếu lấy những hiện tượng xuống cấp và những hiện tượng tiêu cực đã xảy ra trong đời sống mọi mặt của đất nước làm thước đo, nếu lấy những sai phạm và những hiện tượng bất cập trong thực hiện những nhiệm vụ phải giải quyết trong quá trình phát triển của đất nước làm thước đo, nếu lấy tình trạng mất dân chủ đang có chiều hướng gia tăng, nếu lấy lòng tin của nhân dân đối với chế độ và đối với Đảng làm thước đo.., nghĩa là đại thể với cách nghĩ Đảng là lực lượng chính trị duy nhất nắm quyền lãnh đạo đất nước, vì lẽ này Đảng cũng phải là người chịu trách nhiệm toàn diện về tình hình mọi mặt của đất nước…
Với cách nghĩ như thế, đổi mới xây dựng Đảng có lẽ là nhiệm vụ khó nhất của Đại hội XI.
Trong nhiệm kỳ khóa Đại hội X Đảng…những việc phải làm trong nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ đất nước trong khóa này khó khăn phức tạp hơn… Tình trạng tha hóa trong đội ngũ cán bộ đảng viên trầm trọng hơn trước, tiếp tục làm giảm sút, thậm chí có lúc có nơi làm tê liệt tính cảnh giác cách mạng và tính tiền phong chiến đấu của Đảng (nhất là trong nhiều vấn đề kinh tế và an ninh quốc phòng mà dư luận phản đối của nhân dân và báo chí đã nêu lên), khiến cho tính bất khả xâm phạm của chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia bị tác động, lòng tin của nhân dân giảm sút.
Rất tiếc tình hình nêu trên chưa được kiểm điểm nghiêm khắc trong các văn kiện dự thảo chuẩn bị cho Đại hội XI.
Tình hình còn thúc bách hơn nữa ở chỗ cải cách hệ thống chính trị hiện nay trở thành chìa khóa để giải quyết thành công những nhiệm vụ và những thách thức mới của đất nước trong tình hình mới. Nhiệm vụ cải cách này không thể trì hoãn.
Đổi mới xây dựng Đảng là bước đột phá, là tiền đề cho tiến hành cuộc cải cách thể chế chính trị đã trở nên chín muồi.
Sự tồn tại và vai trò lãnh đạo của Đảng cũng bắt buộc phải tiến hành cuộc cải cách thể chế chính trị này. Song các văn kiện dự thảo chuẩn bị cho Đại hội XI không đặt vấn đề như thế.
Thậm chí các văn kiện dự thảo này có những bước thụt lùi rất đáng suy nghĩ, có những tư duy sai, có nhiều nhận định chưa đúng về tình hình thế giới và tình hình trong nước; nhiều đảng viên tâm huyết đã lên tiếng phê phán. Rõ nét nhất là những bài viết của đồng chí Trần Đức Nguyên phân tích những “thụt lùi” của Cương lĩnh (dự thảo), các bài viết của đồng chí Bùi Đức Lại phân tích sự cần thiết phải xây dựng chế độ dân chủ nhân dân ở nước ta… Trên báo chí còn nhiều bài khác rất có ý thức trách nhiệm suy nghĩ theo hướng này. Tất cả những kiến nghị như vậy cần được phân tích kỹ trong Đại hội XI để đi đến kết luận.
Riêng tôi xin nêu thêm nhận xét: Mặc dù công sức bỏ ra lớn như thế, nhưng hầu như Đảng chưa gặt hái được gì đáng kể trong nhiệm vụ đổi mới xây dựng Đảng, trong khi đó sự tha hóa trong Đảng có xu hướng gia tăng…
Đặt vấn đề đổi mới xây dựng Đảng như đã viết ra trong các văn kiện dự thảo chuẩn bị cho Đại hội XI, nỗi lo chệch hướng trong tôi càng day dứt.
Nêu lên nhiều ý kiến quan trọng như vậy, xin ông cho biết ông có định nêu lên những kiến nghị cụ thể gì với Đại hội XI không?
Cách đây gần một năm, trong phạm vi hiểu biết của mình, tôi đã viết bài “Việt Nam trong thế giới thập kỷ thứ hai thế kỷ 21” và bài “Trách nhiệm lịch sử”, phân tích Việt Nam đang đối mặt với một thế giới như thế nào và nêu ra những vấn đề nước ta phải giải quyết trong thập kỷ 20 của thế kỷ này.
Tựu trung lại, 2 bài viết này tôi cố gắng trình bầy 3 nhiệm vụ trọng đại nhất Việt Nam cần hoàn thành trong thập kỷ tới:
1. Đưa đất nước bước vào một thời kỳ phát triển mới.
2. Xử lý thành công mối quan hệ đối ngoại khó nhất là đối với Trung Quốc, để bảo tồn lợi ích quốc gia, vì lợi ích của bình, hữu nghị và hợp tác.
3. Cải cách hệ thống chính trị để phát huy sức mạnh toàn dân tộc cho việc thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ trên.
Các văn kiện dự thảo chuẩn bị cho Đại hội XI hầu như không thấy bóng dáng những ý kiến của tôi nêu trong 2 bài viết này. Nghĩa là những suy nghĩ, kiến nghị của tôi có thể chưa được lắng nghe. Hoặc có thể những điều tôi nêu lên trong hai bài này là sai.
Kinh nghiệm này không phải là lần đầu tiên. Tôi đã từng so sánh các văn kiện dự thảo chuẩn bị cho Đại hội X với những văn kiện chính thức đã được Đại hội X thông qua. Cả một phong trào thảo luận sôi nổi khắp toàn quốc hồi ấy góp ý cho Đại hội X chỉ mang lại kết quả sửa đổi và bổ sung một số từ trong các văn kiện chính thức. Biết vậy, nhưng trách nhiệm và lương tâm người công dân đảng viên trong tôi vẫn bắt tôi cầm bút viết hai bài nói trên góp ý với Đại hội XI, chí ít là để trao đổi rộng rãi trong dư luận nhân dân. Trong thâm tâm, đây còn là cách riêng của tôi tôn kính công lao của tổ tiên nhân dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long.
Trong bài Trách nhiệm lịch sử, tôi cố làm rõ cải cách thể chế chính trị đã trở nên bức bách và là trách nhiệm hàng đầu của Đảng trong giai đoạn phát triển hiện nay của đất nước, là vấn đề quan trọng nhất Đại hội XI cần giải quyết.
Nội dung chính yếu của cải cách thể chế chính trị lần này diễn đạt nôm na là phải làm cho Đảng là Đảng, Nhà nước là Nhà nước, ai phải làm đúng việc người nấy trên cơ sở Hiến pháp là tối thượng, phát huy dân chủ làm nền tảng cho đoàn kết và hòa hợp dân tộc để thực hiện quyền lực của nhân dân, khắc phục hẳn tình trạng hai trong một và một trong hai trong cấu trúc và trong mối quan hệ giữa Đảng và Nhà nước như đang diễn ra hiện nay.
Bây giờ tôi đang quan tâm theo dõi những ý kiến tâm huyết của nhiều người, tôi rất chú ý đến những ý kiến nêu lên sự cần thiết phải xây dựng Hiến pháp mới và đẩy mạnh thực hiện dân chủ.
Đã có một số ý kiến đề xuất ĐH bầu trực tiếp Tổng bí thư và nhất thể hóa chức danh lãnh đạo. Ông nghĩ sao về quan điểm này?
Những ngày gần đây tôi có dịp hầu chuyện vài vị lão thành cách mạng, trao đổi ý kiến với nhiều đảng viên đã vào sâu cái tuổi “thất thập cổ lai hy. Rất tiếc là một bầu không khí bi quan bao trùm những đối thoại như thế về các văn kiện dự thảo chuẩn bị cho Đại hội XI. Có cụ còn nói: Thôi, quên chuyện văn kiện đi!
Tuy nhiên, trong những đối thoại này có một luồng ý kiến đáng chú ý: Nếu Đại hội bầu được Tổng bí thư có bản lĩnh và phẩm chất, thì các văn kiện dù hay hay dở cũng không thành vấn đề lắm, vấn đề nhân sự là bầu Tổng bí thư mới là quyết định.
Tôi thấy luồng ý kiến này không phải vô lý.
Trong bài viết “Việc của Đảng là việc của quốc gia” (Tuần Việt Nam, ngày 08-03-2010) tôi đã nêu suy nghĩ của tôi về vấn đề này. Hôm nay chỉ xin nhắc lại vắn tắt: (a)xin đừng bầu cử hình thức; (b)người được bầu cần gương mẫu về công khai minh bạch, có cam kết công khai với cả nước (chương trình hành động) những việc mình sẽ làm để thực hiện những nhiệm vụ hay một số nhiệm vụ trọng đại nhất của đất nước trong nhiệm kỳ 5 năm này, có tuyên thệ thực hiện cam kết; (c)Đại hội XI quyết định và tổ chức cách thức giám sát công khai trong toàn Đảng và cả nước việc thực hiện những cam kết của Tổng bí thư.
Đại hội kiến nghị và Quốc hội quyết định bầu Tổng bí thư làm Chủ tịch nước, thì đây sẽ là một đổi mới và cũng một may mắn cho đất nước.
- Nhà báo lão thành Hà Đăng, nguyên trưởng Ban Tư tưởng văn hóa trung ương – từng là trưởng ban chỉ đạo xây dựng bản thảo văn kiện Đảng toàn tập: “Mong muốn lớn nhất của tôi là tất cả đều thật” – Cần trên thật sự muốn nghe, dưới thật sự muốn nói (Tuổi trẻ)
- Nguyên phó viện trưởng giải đáp ‘ai chung chung, ai lệch lạc’ (VNN).-”Về tính chất của Đảng, Bác Hồ nêu: giai cấp công nhân, nhân dân lao động và dân tộc. Xin lưu ý, mục đích của Đảng thì Dân tộc luôn là số một”.–
- Thủ Tướng TQ tuyên bố Tự do ngôn luận là “quyền không thể thiếu” “trong một cuộc phỏng vấn phát đi trên chương trình “Fareed Zakaria GPS” của đài truyền hình CNN” (VOA).
- “Hôm nay, người dân Đức kỷ niệm 20 năm, ngày thống nhất đất nước” Bình đẳng chính trị Đông-Tây sau 20 năm thống nhất nước Đức — (RFI)
– Người Tây Tạng lưu vong bầu tân lãnh đạo và quốc hội ở Dharamsala — (VOA)
