Thứ Ba, ngày 26 tháng 5 năm 2015

Dự án thép ngàn tỉ “chết”: Ai chịu trách nhiệm?

-Dự án thép ngàn tỉ “chết”: Ai chịu trách nhiệm?
24/05/2015 23:19
Đầu tư gần 1.000 tỉ đồng vào xây dựng nhưng 6 năm nay, dự án Nhà máy Liên hợp gang thép Vạn Lợi (Khu Kinh tế Hà Tĩnh) lay lắt và nay sắp phải khai tử

Ban Quản lý Khu Kinh tế Hà Tĩnh vừa có Văn bản số 647/KKT-QLDN “về việc chấm dứt hoạt động dự án Nhà máy Liên hợp gang thép Vạn Lợi” gửi đến các ngân hàng đã cho chủ đầu tư dự án này vay tiền.

Văn bản nêu rõ dự án có vốn đầu tư 1.764 tỉ đồng sẽ hoàn thành giai đoạn 1, cho sản phẩm phôi thép thương phẩm, gang thỏi vào tháng 8-2010 nhưng từ năm 2009 thì gặp vấn đề về nguồn lực, đến cuối năm 2010 phải dừng lại và bỏ hoang đến nay.
“Tiêu tùng” gần 1.000 tỉ đồng
Nhà máy Thép Vạn Lợi do Công ty CP Gang thép Hà Tĩnh làm chủ đầu tư, xây dựng tại Khu Kinh tế Vũng Áng (xã Kỳ Thịnh, huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh). Dự án khởi công vào năm 2008, công suất 500.000 tấn/năm. Dự kiến, năm 2010, nhà máy đi vào hoạt động, giải quyết việc làm cho khoảng 1.200 lao động địa phương.
Nhà máy Thép Vạn Lợi bị bỏ hoang trong gần 5 năm
Nhà máy Thép Vạn Lợi bị bỏ hoang trong gần 5 năm
Do bị bỏ hoang nhiều năm nên hiện nay, các hạng mục công trình, trang thiết bị máy móc nhập về đã bị hoen gỉ, xuống cấp. Trong biên bản làm việc ngày 30-1-2015 và 24-4-2015 gửi Ban Quản lý Khu Kinh tế Hà Tĩnh cùng Công ty CP Gang thép Hà Tĩnh, chủ đầu tư xác nhận không thể khởi động lại dự án.
Theo tìm hiểu của chúng tôi, tổng vốn đầu tư vào dự án này đã lên tới gần 1.000 tỉ đồng. Trong đó, hơn 750 tỉ đồng là vay của các ngân hàng, nhiều nhất là VDB với 620 tỉ đồng, Vietcombank 70 tỉ đồng, BIDV 50 tỉ đồng…
Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động sáng 24-5, ông Đặng Văn Thành, Phó trưởng Ban Quản lý Khu Kinh tế Hà Tĩnh, cho biết: “Chúng tôi gửi văn bản tới các ngân hàng đã cho chủ đầu tư vay vốn thực hiện dự án để các ngân hàng có kế hoạch bảo vệ, thanh lý tài sản”.
Theo lãnh đạo một ngân hàng cho Nhà máy Liên hợp gang thép Vạn Lợi vay tiền thực hiện dự án thì việc thu hồi vốn hiện rất khó vì tài sản thế chấp nay chỉ là khối máy móc đã hư hỏng.
“Tỉnh không liên quan”
Theo Ban Quản lý Khu Kinh tế Hà Tĩnh, tình trạng dự án chậm triển khai đã kéo dài gần 5 năm. UBND tỉnh Hà Tĩnh, sở - ngành địa phương và các ngân hàng cho vay vốn đã phối hợp với chủ đầu tư tháo gỡ khó khăn nhưng dự án vẫn không thể tái khởi động.
Về việc khi nào Ban Quản lý Khu Kinh tế Hà Tĩnh mới có quyết định thu hồi dự án, ông Đặng Văn Thành cho biết tuần sau có thể có quyết định thu hồi chứng nhận đầu tư, chấm dứt hoạt động của dự án. Ông Lê Minh Đạo, Chánh Văn phòng UBND tỉnh Hà Tĩnh, lý giải thêm: “Tỉnh đã tạo điều kiện tối đa, nhiều lần chỉ đạo, tập trung tháo gỡ khó khăn để giúp chủ đầu tư triển khai dự án đúng tiến độ nhưng họ không làm được. Tỉnh đã làm hết sức rồi, nếu họ không thực hiện được thì phải thu hồi dự án”.
Chiều 24-5, ông Hồ Anh Tuấn, Trưởng Ban Quản lý Khu Kinh tế Hà Tĩnh, cho biết nếu dự án bị thu hồi, việc ngân hàng thẩm định rồi cho chủ đầu tư vay thì ngân hàng phải chịu trách nhiệm, tỉnh không liên quan. “Khi có quyết định thu hồi dự án, tôi nghĩ phần vốn của chủ đầu tư sẽ mất. Còn lại, các ngân hàng có thể bàn bạc với nhau theo hướng chuyển nhượng dự án cho doanh nghiệp khác để thu hồi vốn” - ông Tuấn nhận định.
Bên cho vay có nguy cơ trắng tay
Trả lời báo chí, đại diện một ngân hàng đặt chi nhánh ở Hà Tĩnh có cho chủ đầu tư vay tiền cho rằng hồi năm 2008, vì “nghe lời kêu gọi” của tỉnh nên các ngân hàng mới cho vay.
Chuyên gia tài chính - TS Đinh Thế Hiển phân tích: Nếu tỉnh Hà Tĩnh bảo lãnh bằng cách phát hành trái phiếu đô thị hoặc trái phiếu chính quyền địa phương rồi lấy số tiền đó cho doanh nghiệp vay thì tỉnh phải chịu trách nhiệm. Còn trong trường hợp này, tỉnh bảo lãnh chủ yếu bằng “chủ trương động viên” là chính. Vì vậy, phải xem lại năng lực thẩm định của các ngân hàng, dù là dự án phát triển kinh tế - xã hội hay thương mại cũng phải chịu trách nhiệm về hiệu quả.
Luật sư Trương Thanh Đức (Ban Pháp chế - Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam) cho rằng nếu không có bảo lãnh chính thức từ tỉnh thì các ngân hàng cho vay phải tự chịu trách nhiệm. “Nếu doanh nghiệp có tài sản thế chấp, các ngân hàng có thể thu lại một phần vốn đã cho vay. Tuy nhiên, nếu tài sản thế chấp là dự án thì ngân hàng có nguy cơ mất trắng vì dự án giờ chỉ là đống sắt vụn” - luật sư Trương Thanh Đức nhìn nhận. T.Phương

-


“Ngành thép bội thực và lạc hậu” vì lý do tế nhị? (08/05/2011) Không ít ý kiến cho rằng, việc có nhiều doanh nghiệp xin đầu tư dự án thép là do giá điện của Việt Nam đang rẻ hơn nhiều so với thế giới.
Tuy nhiên,chủ tịch hiệp hội Thép Việt Nam Phạm Chí Cường lại cho rằng, đó chỉ là sự suy đoán. Thực tế của việc tồn tại nhiều dự án thép hiện nay lại đến từ một nguyên nhân khác khá tế nhị và nhạy cảm.
Hiện nay, rất nhiều nhà máy thép mới ra đời nhưng vẫn sử dụng công nghệ lạc hậu. Các nhà máy đã có thì chậm cải tiến, đổi mới công nghệ. Phải chăng, đó là do các nhà đầu tư muốn tranh thủ tận dụng giá điện rẻ?

Giá điện chỉ chiếm 5 – 6% trong giá thành sản xuất thép. Giá điện tăng vừa qua chỉ khiến giá thép tăng 0,5%, nên không đáng kể mà chủ yếu là do giá nguyên liệu như quặng, than, tỷ giá... tăng mạnh.
Nếu nói ngành thép tận dụng điện giá rẻ để xuất khẩu là không đúng bởi thực chất nếu đầu tư lớn, quy mô thì họ sẽ làm nhà máy điện ngay trong nhà máy thép, tức là sử dụng chu trình khép kín từ việc sử dụng khí của nhà máy để phát điện, điện đấy mới cung cấp cho sản xuất thép mới đủ. Họ chỉ mua điện khi sửa chữa lò cao, lò cốc cán thép.
Lãnh đạo địa phương coi nhà máy thép là biểu hiện của chuyển đổi cơ cấu kinh tế (Minh họa IE)
Vậy các chủ đầu tư chậm đổi mới công nghệ sản xuất thép là vì sao, thưa ông?
Nói về tiêu hao điện thì một nhà máy sản xuất ra phôi, sau đó là thép cán thì có nhà máy tiêu hao 400kWh điện/tấn, nhưng có nhà máy tiêu hao đến 700kWh/tấn vẫn tồn tại. Đây không phải là do sử dụng điện giá rẻ mà là do hạch toán chưa trung thực vì vẫn còn sự bảo trợ của Nhà nước.
Đối với quy hoạch ngành thép thì đến nay cũng hơn ba năm và đã trở nên lạc hậu. Đáng chú ý là cơ quan quản lý, lập quy hoạch các địa phương cũng “phá” quy hoạch. Bởi lẽ, dựa trên quy hoạch đó nhưng khi đi đàm phán với các nước, thấy họ muốn đầu tư vào ngành thép thì mời họ vào luôn chứ không có sự lựa chọn, cân nhắc gì cả. Liên danh thép Lion – Vinashin đã bị Thủ tướng rút giấy phép là một dụ.
Bên cạnh đó, việc quy định cho các địa phương được cấp phép dự án có vốn dưới 1.500 tỉ đồng nên trong thời gian qua, các địa phương đã “ra sức” cấp giấy phép dự án, trong đó phần lớn là dự án thép. Thậm chí có nhiều dự án có ba đến bốn liên hợp thép xin đầu tư dự án.
Vài năm trước, mặc dù bộ Công thương sau khi phát hiện ra ngành thép bị vỡ quy hoạch đã có văn bản yêu cầu các địa phương chỉnh đốn, chấp hành nghiêm các chỉ đạo của bộ. Tuy nhiên các địa phương đã không chấp hành. Do đó, đến nay tổng công suất thiết kế đã gấp đôi nhu cầu thép.
Có một nguyên nhân quan trọng của việc tồn tại nhiều nhà máy thép hiện nay là do lãnh đạo địa phương đều xem các dự án thép như là một thành tích trong chuyển đổi cơ cấu kinh tế cho địa phương mình.
Còn đối với các doanh nghiệp thép, nếu đúng nghĩa thì họ không có hiệu quả kinh tế. Nhưng họ vẫn tồn tại vì nếu xây dựng một nhà máy thép ở Bắc Kạn, Cao Bằng... thì họ không lãi ở thép mà họ lãi ở việc đào quặng lên rồi mang đi bán chứ không để sản xuất thép. Tôi biết chắc chắn tổng công ty Khoáng sản (thuộc tập đoàn Than – Khoáng sản) có nhà máy thép ở Cao Bằng, nhưng họ làm thép thì lỗ nên họ phải bán quặng để thu lợi.
Chúng ta cần lưu ý Trung Quốc cho phép nhà đầu tư nước ngoài vào nhưng không bao giờ cho phép nắm giữ quá 30% cổ phần. Hơn nữa, họ quy định công nghệ đầu tư phải là công nghệ mà quốc gia này chưa có. Tuy nhiên, chúng ta lại vướng vào chủ trương thu hút đầu tư nước ngoài.

Dự kiến đến hết năm nay, có thể sẽ có thêm khoảng 2 triệu tấn công suất thép xây dựng, nâng công suất lên khoảng 10 triệu tấn năm, trong khi nhu cầu chỉ khoảng 5,5 triệu tấn. Nếu xét về công suất khoảng 15 triệu tấn trong vài năm tới thì ngành thép Việt Nam đứng đầu Đông Nam Á.
(Nguồn: hiệp hội Thép Việt Nam)
Đình Khang (theo SGTT)
TIN LIÊN QUAN

Tổng số lượt xem trang